Urodziła się w Warszawie 17 września 1823 r. Zmarła 38 lat później w rodzinnym mieście. Tekla z Bądarzewskich Baranowska była jedną z nielicznych kobiet jej epoki, która mimo społecznych ograniczeń potrafiła podbić świat swoją twórczością. Modlitwa dziewicy, skomponowany przez nią utwór na fortepian, przez dekady dobiegał z okien milionów domów na wszystkich kontynentach.
W Polsce wiedza o niej jest niszowa. Natomiast w wielu państwach Azji jej twórczość pozostaje nieustannie żywa. Dwustulecie urodzin Bądarzewskiej to doskonały moment, abyśmy wspólnymi siłami popularyzowali fenomen tej nieznanej nam Polki.
17 września 1823 r. – przypadkowe, ale znaczące odkrycie
Już za kilka tygodni – 17 września minie 200 lat od narodzin prawdopodobnie najbardziej znanej europejskiej kompozytorki w Azji.
W drugiej połowie 2020 roku jako Fundacja Studiów Azjatyckich i Globalnych im. Michała Boyma rozpoczęliśmy spontanicznie realizację projektu poświęconego przywracaniu pamięci Bądarzewskiej. Bez żadnych sponsorów i wsparcia państwa postanowiliśmy mówić i pisać o kompozytorce. Zdecydowaliśmy się na działalność w tej dziedzinie, ponieważ mimo wielkiej, światowej kariery, we własnej ojczyźnie Bądarzewska niestety znana jest jedynie bardzo wąskiemu gronu osób. Kompozytorki nie znają także osoby z wykształceniem muzycznym. Najsmutniejsze jest jednak to, że z naszych obserwacji wynika, że spora część z osób, które wiedzą kim była Bądarzewska, dowiedziało się o jej istnieniu podczas pobytu w Azji. Niezależnie od oceny twórczości kompozytorki, powinniśmy chyba w Polsce znać tę postać. Chociażby po to, aby podczas rozmów z Azjatami nie czuć zakłopotania.
Dzięki aktywności Instytutu Boyma, jak również zwykłym codziennym rozmowom o Tekli, udało się zainspirować członka Polskiego Towarzystwa Genealogicznego, Michała Fronczaka, do zbadania biografii kompozytorki. Odnalazł długo poszukiwaną metrykę chrztu Bądarzewskiej.
Dzięki temu odkryciu rozwiewają się wątpliwości co do daty jej urodzin. Jest to o tyle istotne, że teraz chociażby w książkach zawierających jej kompozycje zapis dotyczący urodzin Bądarzewskiej można podawać nie w przybliżeniu, a wskazać konkretną datę.
Pogardzana robi karierę na YouTube
Mimo upływu czasu Bądarzewska wciąż gości w repertuarach pianistów pasjonatów, zarówno profesjonalistów, jak i amatorów na całym świecie. Widać to doskonale na platformie YouTube. Wystarczy wpisać hasła: Plegaria de una Virgen, Maiden’s Prayer, La prière d’une vierge …. Na YouTube znajdziemy japońskie dzieci wykonujące polską kompozycję, osoby zafascynowane jej twórczością poznaną w Azji, zobaczymy wykorzystujące motyw z Modlitwy dziewicy szybkie koleje Shinkansen i śmieciarki na Tajwanie. Tekla ma też krater swojego imienia na Wenus. Jej nieśmiertelna Modlitwa dziewicy obok utworów Chopina, Mozarta i innych wybitnych kompozytorów wchodzi w skład zeszytów z nutami załączanymi do pianin elektronicznych. Chiński pianista Lang Lang uznaje Teklę za wielką damę i nie wstydzi się zamieścić Modlitwy na jednej ze swoich płyt. Rosyjska pianistka Olga Rusina również doceniła Bądarzewską nagrywając płytę w całości dedykowana jej kompozycjom. Dzięki swojej dojrzałości artystycznej nadała twórczości Bądarzewskiej głębszego wymiaru. Nie wykonywała jej utworów jak początkująca uczennica, a mistrzyni doskonale operująca techniką gry.
Modlitwa dziewicy to kompozycja, którą na świecie również się tańczy. Doskonałym przykładem jest tu chociażby występ amerykańskiej szkoły baletu Dance Divine School of Ballet.
Jest znana, ale nie w Polsce i będziemy ją dalej ignorować ?
Tak więc twórczość Tekli wciąż żyje, mimo że my w Polsce dawno ją pogrzebaliśmy. Przebyła długą drogę od czasów bez radia i telewizji po erę internetu. Przetrwała czasy niepokojów i wojen. Jakby naprzeciw temu, jak bardzo i ostentacyjnie w Polsce ją ignorowano.
W naszym kraju fenomen twórczości Bądarzewskiej jest znany wąskiemu gronu osób. Tak chyba ma też zostać. Paręnaście lat temu z wielką pompą obchodziliśmy dwustulecie urodzin Chopina. Mimo wielkiej 200. rocznicy urodzin Bądarzewskiej próżno szukać jakichkolwiek – choćby najskromniejszych – oficjalnych obchodów. W ciągu roku informowaliśmy o nadchodzącej rocznicy władze miasta i przeróżne instytucje powołane do dbałości o dziedzictwo narodowe.
Nie zidentyfikowałam żadnego doniesienia medialnego, które wskazywałoby na to, że jakiś podmiot sfery budżetowej w naszym kraju planuje na 17. września organizację choćby najskromniejszego wydarzenia poświęconego kompozytorce.
Jeśli nie struktury państwowe to może my razem
Jako Instytut Boyma zachęcamy Państwa, nasze Czytelniczki i naszych Czytelników, do podjęcia wysiłku na rzecz upamiętnienia twórczości Tekli oraz jej spuścizny. Zbierzmy przykłady komercyjnego wykorzystania jej muzyki, ciekawe wykonania i interpretacje. Wielka rocznica jest doskonałym momentem na to, aby Bądarzewska wróciła do naszych domów, pojawiła się na różnego rodzaju imprezach kulturalnych organizowanych przez organizacje pozarządowe, lokalne społeczności czy media. By wreszcie stała się elementem jeśli nie tożsamości, to przynajmniej uświadomionego dziedzictwa w naszym państwie, gdzie pamięci o roli kobiet tak bardzo brakuje.
Jako Instytut Boyma będziemy wdzięczni za informacje dotyczące inicjatyw związanych z kompozytorką. Na naszej stronie chętnie zamieścimy relacje i filmiki z imprez jej poświęconych lub innych wydarzeń, podczas których zaistniała jej twórczość.
Nawet jeżeli zarzucamy jej twórczości zbytnią prostotę, to naprawdę nic nie stoi na przeszkodzie, aby polskie dzieci – tak jak ich rówieśnicy w Japonii – uczyły się grać na pianinie w oparciu o utwory Bądarzewskiej.
Słuchając Modlitwy dziewicy w wykonaniu duetu Kowoon Yang, Chiharu Aizawa jestem przekonana, że Bądarzewska poradzi sobie za granicą nawet bez naszej, polskiej pomocy. Pytanie jednak czy warto kontynuować ten dotychczasowy stan rzeczy, w którym o Bądarzewskiej musimy dowiadywać się będąc w Azji?
Zachęcamy również do przekazywania darowizn dla naszej fundacji, które pozwoliłyby nam na realizację projektów rocznicowych związanych z 200. leciem urodzin kompozytorki. Wszyscy możemy być twórcami Roku Bądarzewskiej.
Niech 17 września 2023 r. stanie się jego początkiem.
Magdalena Sobańska-Cwalina Analityk ds. Azji Centralnej, członek Zarządu Fundacji Instytut Studiów Azjatyckich i Globalnych im. Michała Boyma, doktor nauk ekonomicznych (temat rozprawy doktorskiej: „Instytucjonalne uwarunkowania działalności polskich przedsiębiorstw przemysłu materiałów budowlanych na rynkach wschodnich”). Prywatnie pasjonatka muzyki klasycznej.
czytaj więcej
Azjatech #139: Japończycy planują budowę elektrowni termojądrowej
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
RP: Rośnie ryzyko inwestycyjne w Azji Centralnej
Trudny okres dla globalnej gospodarki odbił się negatywnie na gospodarkach krajów Azji Centralnej, znacząco spowalniając wzrost dwóch regionalnych „parowozów” Kazachstanu i Uzbekistanu.
Jerzy OlędzkiTydzień w Azji #92: Hojniejsi niż Hollywood. Nowa siła może przesądzić o prezydenturze w USA
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Tydzień w Azji #63: Eksporterzy ropy w Eurazji cierpią na wojnie cenowej na rynku ropy
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Azjatech #231: Ważna zmiana w chińskim biznesie kosmicznym. Padł nowy rekord
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Gospodarka Birmy dwa lata po zamachu
Dwa lata temu wojsko przeprowadziło zamach wojskowy w Birmie/Mjnamie. Junta nie zamierza więc szybko oddawać władzy, także nad gospodarką kraju. Jak dotąd radziła sobie gospodarka Mjanmy pod rządami puczystów?
Adrian ZwolińskiTydzień w Azji #190: Stany Zjednoczone chcą odzyskać kontrolę nad Indo-Pacyfikiem
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Współpraca włosko-azjatycka: instytucje kulturalne
Historia stosunków dyplomatycznych Włoch z krajami azjatyckimi. Przegląd włoskich instytucji kulturalnych zajmujących się tematami azjatyckimi, ze szczególnym uwzględnieniem Japonii, Korei Południowej i Chin.
Border conflicts as political tools: the Thailand–Cambodia crisis
The border conflict between Thailand and Cambodia is much more than just a territorial dispute. Rooted in historical ambiguities, it has become a tool for domestic political maneuvering in both countries and a stage for international strategic competition.
Andżelika SerwatkaForbes: Czy NATO przygotowuje się na wrogi atak? „Musimy być gotowi na dwa scenariusze”
Obecnie sojusznicy są podzieleni w sprawie przyszłości Ukrainy. W 2008 r. obiecano Kijowowi możliwość przystąpienia do NATO, ale bez żadnych planów bądź zobowiązań.
Krzysztof ZalewskiAzjatech #84: Mięso wprost z laboratorium wkracza na stoły w Singapurze
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Paweł Behrendt dla portalu 9DASHLINE o historii sporu na Morzu Południowochińskim
W swoim artykule Paweł Behrendt opisuje historię sporu na Morzu Południowochińskim na przestrzeni XX wieku. Tekst ukazał się w języku angielskim na portalu poświęconym sytuacji politycznej w regionie Indo-Pacyfiku - 9DASHLINE
Paweł BehrendtPatrycja Pendrakowska panelistką w debacie „Politics of Power and Disinformation” w Karpaczu
Prezes Instytutu Boyma Patrycja Pendrakowska uczestniczyła w tegorocznym, XXX Forum Ekonomicznym w Karpaczu.
Patrycja ZdybelTydzień w Azji #75: Japonia chce wspierać turystykę, ale plan blokują podejrzenia korupcyjne
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Instytut Boyma współtworzył Europejskie Forum Gospodarcze w Łodzi
16 grudnia 2022 r. Krzysztof M. Zalewski prowadził panele dyskusyjne o szansach polskiego biznesu na rynkach ASEAN, Bliskiego Wschodu i Turcji na XV Europejskim Forum Gospodarczym w Łodzi.
Tydzień w Azji #167: Źle się dzieje w Azji Południowej. Zanosi się na poważny kryzys
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Życie elit północnokoreańskich w świetle relacji Han Jin-myunga, byłego dyplomaty Korei Północnej.
Analiza oparta na relacji Han Jin-myunga pozwala dostrzec wewnętrzne sprzeczności systemu północnokoreańskiego. Dr Nicolas Levi zabiera nas w podróż po nowej książce.
Nicolas LeviTydzień w Azji: Gulnora Karimowa – koniec marzeń, koniec nadziei
Gulnora Karimowa, córka byłego prezydenta Uzbekistanu Islama Karimowa, znów znalazła się w centrum uwagi mediów. Uzurpująca sobie pozycję następcy swojego ojca, który przez 27 lat bezwzględnie rządził republiką, Gulnora poniosła spektakularną porażkę w realizacji swoich nadmiernych ambicji.
Jerzy OlędzkiTydzień w Azji: Bogini COVID-19, czyli indyjski sposób na koronawirusa
Masowe rozprzestrzenianie się koronawirusa sprawiło, że w wielu krajach trwa wyścig z czasem, którego zwieńczeniem ma być stworzenie szczepionki na tę chorobę. Bez niej wiele społeczności żyje w lęku przed pandemią i poszukuje odpowiedzi na kryzys, która odwołuje się do zamierzchłych praktyk i wierzeń.
Iga BielawskaPrzegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Tydzień w Azji #58: Wybory do irańskiego parlamentu: zwycięstwo twardogłowych w cieniu koronawirusa
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Azjatech #65: Chińska wiedza z pomocą dla domowych zwierzaków
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
RP: Kirgistan boryka się z niedoborami prądu. Cierpi na tym mały i średni biznes
Narodowy Holding Energetyczny, główny dostawca prądu w Kirgistanie, oficjalnie potwierdził, że niedobór wody będzie powodował konieczność czasowego wyłączania prądu w ośrodkach miejskich, aby zapewnić ciągłość funkcjonowania zakładów przemysłowych, których udział w zużyciu prądu wynosi 30 proc.
Jerzy OlędzkiTydzień w Azji #148: Niemcy rozpychają się w Azji Centralnej
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.