W historii ludzkości najpierw były wojny o tereny łowieckie i żyzne ziemie, potem o złoto i srebro, a następnie o gaz i ropę naftową. Wszystko wskazuje na to, że nasze stulecie będzie czasem wojen o wodę. Woda od czasów prehistorycznych była fundamentem tworzenia zbiorowości ludzkich. Najstarsze cywilizacje powstawały na brzegach największych rzek, pełniących funkcje żywnościowe i obronne, regulujących funkcjonowanie rolnictwa, a wreszcie umożliwiających rozwój handlu. Wystarczy tu wspomnieć dobrze nam znane cywilizacje: egipską ukształtowaną wzdłuż Nilu, sumeryjską nad Eufratem i Tygrysem, indyjską rozkwitająca nad Indusem czy chińską, której początki sięgają kultur rolniczych nad Huang Ho, Wei i Jangcy. W kolejnych stuleciach dostęp do wody pitnej determinował dynamikę rozwoju ośrodków miejskich, a w okresie rewolucji przemysłowej wpływał na proces uprzemysłowienia. Przez wieki zasoby wodne wydawały się niewyczerpane i stąd nawet w drugiej połowie ubiegłego stulecia problem wystarczalności wody nie był powszechnie dostrzegany. Dopiero przełom XX i XXI w. i coraz wyraźniej odczuwalne zmiany klimatyczne spowodowały lawinowy wzrost społecznego zainteresowania alarmującymi wnioskami różnych ośrodków naukowych, a wskazujących m.in. na pogłębiający się deficyt wody pitnej na świecie.
Ten niebezpieczny dla ludzkości i niezwykle trudny do zahamowania proces degradacji hydrologicznej, postępuje nierównomiernie w różnych częściach świata. Tradycyjnie najbardziej widoczne są jego skutki w Afryce, ale coraz częściej niedostatek wody dotyka okresowo m.in. Polskę. Opracowania naukowe wskazują, że jednym z najbardziej wrażliwych hydrologicznie regionów na świecie jest Azja Centralna, dla której praktycznie do końca ubiegłego wieku problem ograniczoności zasobów wodnych był zjawiskiem nieznanym. Trudno się więc dziwić zdystansowanemu podejściu do tego zagrożenia ze strony polityków czy społecznego lekceważenia wagi problemu. W ostatnich dwudziestu latach dostęp do zasobów wodnych zaczyna być jednak coraz silniejszym punktem zapalnym między państwami. Azja Centralna jest tu przykładem, jak szybko, znacznie szybciej, niż przewidywali w swoich analizach naukowcy, może nastąpić zwrot w sytuacji hydrologicznej państw i regionów. Zwłaszcza jeśli władze nie zaczną w porę przeciwdziałać zagrożeniom wskazywanym przez naukowców, zanim jeszcze negatywne skutki zmian uderzą w gospodarki i społeczeństwa.
Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie obecnej sytuacji hydrologicznej tzw. Wielkiej Azji Centralnej (Azja Centralna i Afganistan), analiza przyczyn i skutków pogarszającej się dostępności wody pitnej w regionie, w którym konieczność racjonowania tego zasobu była do niedawna pojęciem abstrakcyjnym. Tytułem wprowadzenia, w rozdziale pierwszym, przedstawiono sytuację hydrologiczną regionu wraz z najbardziej dotkliwym skutkiem niedoboru wody, czyli pustynnieniem, czego najbardziej przejmującym przykładem jest katastrofa Jeziora Aralskiego. Na tym tle, w rozdziale drugim, przedstawiono aktualne zarzewia konfliktów regionalnych, ich przyczyny oraz przebieg. Pod uwagę wzięto różne typy konfliktów, od dyplomatycznych zatargów po starcia zbrojne. W celu możliwie kompleksowego zobrazowania skali zagrożenia destabilizacją, przegląd konfliktów poszerzono do obszaru tzw. Wielkiej Azji Centralnej, czyli z uwzględnieniem Afganistanu, jako że ma on bezpośredni wpływ na sytuację geopolityczną całego regionu. Dodatkowo, w rozdziale trzecim, ze względu na ograniczony tematycznie charakter opracowania, przybliżono tylko niektóre działania podejmowane w regionie przez władze republik samodzielnie lub częściej w kooperacji z instytucjami międzynarodowymi, a mające na celu zahamowanie regresu w podaży wody pitnej. Za istotne uznano też zobrazowanie trudności i wyzwań przed jakimi stoją republiki w procesie budowy skutecznego, regionalnego systemu zarządzania zasobami wodnymi, co zostało omówione w rozdziale trzecim. Analiza barier na drodze do osiągnięcia ponadnarodowego porozumienia pokazuje jak niezwykle trudnym jest proces pokonywania wzajemnej nieufności i podejrzliwości z jednoczesną zdolnością do wzniesienia się ponad partykularyzm swoich politycznych interesów.
Choć zawarte w opracowaniu rozważania obejmują tylko jeden region, zajmujący zaledwie 10,5-proc. największego kontynentu na Ziemi, to należy mieć świadomość, że podobne procesy będą zachodziły lub już zachodzą w innych częściach świata. Wobec postępującego ograniczenia zasobów wodnych liczba potencjalnych konfliktów na całym świecie będzie gwałtownie rosnąć, o ile rządzący nie posłuchają ostrzeżeń naukowców i wybrzmiewającego coraz mocnej w społeczeństwach głosu rozsądku.
Pobierz w pdf
Jerzy Olędzki Doktor nauk społecznych w zakresie nauk o polityce, pracę doktorską złożył na Wydziale Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, magister ekonomii i europeistyki, absolwent Wydziału Zarządzania Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi (obecnie Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna) i Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2011 r. specjalizuje się w zagadnieniach geopolitycznych Azji Centralnej i aspektach polityczno-ekonomicznej oraz militarnej współpracy regionalnej. Autor książki "Mocarstwo z panazjatyckiej mozaiki. Geneza i ewolucja Szanghajskiej Organizacji Współpracy".
Więcej informacji na temat: newslettera, polityki prywatności serwisu
czytaj więcej
Przedstawiciel Instytutu Boyma weźmie udział w konferencji organizowanej przez Polsko-Chińską Główną Izbę Gospodarczą SinoCham.
Rok świni w Chinach pod znakiem ASF
Afrykański pomór świń (ASF) to choroba wirusowa, która jest przekleństwem każdego hodowcy trzody chlewnej. Chiny, kraj o najliczniejszym pogłowiu świń, mierzą się z ogromnym problemem -wirus rozprzestrzenia się w Państwie Środka w błyskawicznym tempie. Jakie będą tego skutki dla chińskiego rolnictwa i gospodarki? Co jeszcze czeka Chiny?
Maksym GdańskiPlastikoza – wstydliwy problem Korei Południowej
W Korei panuje szalona „plastikoza”. Przybyszom z Europy ciężko tego nie zauważyć. Plastik jest wszędzie, poczynając od plastikowych gadżetów, opakowań, rurek, torebek, kubków… to tylko część problemu. Kraj, który lubi chwalić się ekologicznymi innowacjami i technologiami, ma poważny ekologiczny kryzys, którego nie może dłużej ignorować.
Roman HusarskiGuidance for Workplaces on Preparing for Coronavirus Spread
Due to the spread of coronavirus, the following workplace recommendations have been issued by the Ministry of Development, in cooperation with the Chief Sanitary Inspector.
Instytut Adama zaprasza do udziału w nowym kursie, przygotowanym dla uczestników z Polski, prowadzonym za pośrednictwem platformy ZOOM.
Azjatech #148: W Chinach przyznano pierwsze licencje na autonomiczne taksówki
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Environmental problems transcend not only national borders but also historical periods. And yet debates on the necessary measures and timelines are often constrained by considerations of election cycles (or dynastic successions) in any given country.
Dawid JuraszekW niniejszym opracowaniu podjęto próbę analizy przyczyn oraz skutków wzrostu ekonomiczno-politycznego zaangażowania Chińskiej Republiki Ludowej na terytorium Armenii i Azerbejdżanu.
Mariusz CiecierskiPrzegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
O chińskiej perspektywie na rosyjską inwazję na Ukrainę opowiada prof. Yu Bin, specjalista w zakresie stosunków rosyjsko-chińskich, wykładający na Uniwersytecie w Wittenberdze.
Jakub KamińskiSzczyt think tanków 17+1 w Lublanie, czyli czy Polska ma strategię wobec Chin?
6. edycja szczytu think tanków dotycząca 17+1 odbyła się 4 września w słoweńskiej Ljubljanie. Została zorganizowana we współpracy Chińskiej Akademii Nauk Społecznych i IEDC Bled School of Management, który stawia sobie za cel kształtowanie kadry menedżerskiej z naciskiem na wymiar etyczny biznesu. W szczycie wzięli również udział Minister Edukacji i wicepremier Słowenii Jernej Pikalo oraz były prezydent kraju Danilo Turk.
Patrycja Pendrakowska„Obyś była matką tysiąca synów” – status kobiety w społeczeństwie indyjskim
Konstytucja Indii z 1950 roku wprowadziła zasadę równości szans płci, która przyznaje kobietom i mężczyznom takie same prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. Dlaczego zatem prawie czterdzieści procent dziewczynek w wieku 15-17 lat nie uczęszcza do szkół, wciąż kultywuje się zwyczaj przekazywania posagu a prenatalna selekcja płci to nadal ogromny społeczny problem?
Magdalena RybczyńskaDr Nicolas Levi z wykładami na festiwalu Animatsuri w Warszawie
21 lipca dr Nicolas Levi wygłosił dwa wykłady dotyczące nowych technologii w Korei Północnej i smart cities w Korei Południowej. Wystąpienia odbyły się w ramach Warszawskiego Festiwalu Kultury Japońskiej Animatsuri 2019.
Azjatech #218: Awatary wspierają nauczanie w małych szkołach w Japonii
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Tydzień w Azji: Inauguracja Centrum Badań Myśli Xi Jinpinga nad Dyplomacją
20 lipca br. Minister Spraw Zagranicznych Chin Wang Yi uroczyście zainaugurował otwarcie Centrum Badań Myśli Xi Jinpinga nad Dyplomacją. Co to oznacza w praktyce?
Patrycja PendrakowskaAzjatech #100: Japońskie firmy wracają do ubrań i obuwia z tradycyjnego papieru
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Tydzień w Azji #302: Putin spogląda na kolejne państwo. Coraz więcej niepokojących znaków
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Nowy prezydent i stare dylematy: Co dalej z Koreą Południową?
Wybory w Korei Południowej na początku maja 2017 roku zakończyły się wygraną Mun Jae-ina. Tak jak podczas poprzednich kampanii wyborczych, ku niezadowoleniu Kim Jong-una, Korea Północna nie była głównym wątkiem wyborów. Kandydaci skupiali uwagę wyborców na tematach ekonomicznych oraz skandalu politycznym byłej prezydent Korei Południowej Park Geun-hye.
Nicolas LeviAzjatech #136: Uzbekistan startuje z produkcją własnych dronów
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Azjatech #197: Wielka azjatycka rywalizacja na chipy
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
„Żeglując w stronę jutra” – znaczenie rozbudowy australijskiej marynarki wojennej
Australia ogłosiła niedawno plan budowy największej floty od czasów II wojny światowej. Posunięcie to stanowi kolejny krok w zmianie strategii obronnej Canberry i dostosowaniu się do zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa.
Jakub WitczakZ radością informujemy, iż analityczka Instytutu Boyma dr Anna Grzywacz została zwyciężczynią finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki konkursu Miniatura 4.
Anna GrzywaczAzjatech #10 Szanghaj: segreguj odpady lub płać
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.