Chiny

Chiński System Zaufania Społecznego – Jak wpłynie na polskie firmy w Chinach?

Wdrażany w Chinach System Zaufania Społecznego stanowić może istotne wyzwanie organizacyjne i prawne dla podmiotów zagranicznych prowadzących działalność w tym kraju. Zapraszamy do zapoznania się z raportem powstałym we współpracy Instytutu Boyma i Kancelarii Kochanski & Partners.

  Pobierz ten materiał w  PDF

Instytut Boyma 05.04.2021

Wdrażany w Chinach System Zaufania Społecznego (Social Credit System) stanowić może istotne wyzwanie organizacyjne i prawne dla podmiotów zagranicznych prowadzących działalność w tym kraju. System ten dotknie również działające w Chinach polskie przedsiębiorstwa. Polskie firmy powinny zwrócić szczególną uwagę na weryfikację swoich chińskich partnerów biznesowych, już nie tylko pod kątem badania jakości produkcji towarów czy zgodności ich działania z prawem, ale również weryfikacji ich ratingu w Systemie Zaufania Społecznego. System jest wciąż wdrażany, co daje polskim przedsiębiorcom czas na dostosowanie się do jego wymogów. Polskie firmy powinny jednak już dziś pomyśleć o dostosowaniu swoich wewnętrznych procesów i struktur, tak aby sprostać wymaganiom korporacyjnego SCS i zapewnić sobie dobrą ocenę w ramach Systemu w przyszłości.

 

Na czym polega chiński System Zaufania Społecznego?
System Zaufania Społecznego to wdrażany obecnie w Chinach system monitorowania i oceny zachowania obywateli pod kątem zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego. System opiera się na bazach danych, do których trafiają informacje z wszelkiego rodzaju rejestrów państwowych, sądów, organów administracji publicznej, ale również z monitoringów miejskich czy aplikacji mobilnych.

W założeniu celem tworzenia Systemu Zaufania Społecznego w Chinach jest zbudowanie społeczeństwa o wysokim poziomie zaufania, w którym osoby i organizacje będą przestrzegać prawa oraz pozaprawnych standardów życia społecznego.

Dokonuje się tego, przypisując obywatelom oceny społeczne na podstawie ich zachowania, które bezpośrednio przekładają się na ułatwienia lub niedogodności w życiu codziennym.

Wysokie oceny dają możliwość uzyskania ułatwień w dostępie do wszelkiego rodzaju świadczeń publicznych, niskie oceny zaś powodują utratę zaufania społecznego i w rezultacie utrudniony dostęp do świadczeń, rynku mieszkaniowego czy kredytowego, a w skrajnych przypadkach prowadzić mogą do ograniczenia możliwości podróżowania, w tym wyjazdu z Chin.

System Zaufania Społecznego, wciąż rozwijany i dopracowywany, oprócz monitorowania oraz oceny zachowań i wiarygodności kredytowej obywateli, swoim zasięgiem kompleksowo obejmuje działania przedsiębiorstw. Uczestnictwo w Systemie jest obowiązkowe, a jego działaniem objęte są wszystkie spółki zarejestrowane na terenie Chin, w tym również zagraniczne. Działalność firm jest stale monitorowana pod kątem zgodności z prawem i pozaprawnymi normami współżycia społecznego, a brak znajomości obszarów, w których podmiot musi spełnić wymogi Systemu, może narazić go na ryzyko utraty zaufania społecznego, a nawet wpisanie na tzw. czarną listę.

 

Rating firm w Systemie Zaufania Społecznego

Punktacja przedsiębiorstwa obejmuje informacje dotyczące przestrzegania prawa, niezalegania z płatnością podatków czy wdrażania w organizacji polityk rządowych. Ocenie podlegają również prowadzone w przeszłości projekty, szczególnie te związane z sektorem publicznym. Kontroli poddawane są roczne sprawozdania finansowe i raporty. Dodatkowym elementem jest ocena posiadanych przez firmę licencji, dbałości o środowisko naturalne, przestrzegania praw pracowników, a także działalności w Internecie (szczególnie w zakresie e-commerce).

Firmy niespełniające wymogów i posiadające niski wynik punktowy w ratingu mogą znaleźć się na tzw. czarnej liście, co przełożyć się może na ich bieżącą działalność, w tym prowadzić do ograniczenia dostępu do kapitału na rynku, możliwości udziału w zamówieniach publicznych czy korzystania z pomocy publicznej. Pojawienie się danej firmy na czarnej liście ma również konsekwencje dla jej partnerów biznesowych, ponieważ utrzymywanie relacji biznesowych z taką spółką obniża rating współpracujących z nią podmiotów.

Na obecnym etapie wdrożenia System nie jest jeszcze skonsolidowany. W chwili obecnej poszczególne organy administracji publicznej prowadzą odpowiednie rejestry i ratingi firm. Do czasu pełnej konsolidacji i scentralizowania Systemu jako tymczasowy mechanizm wykonawczy wprowadzono tzw. „wspólne sankcje”, nakładane na jeden podmiot przez kilka organów administracji publicznej jednocześnie w związku z działalnością niezgodną z prawem w więcej niż jednym obszarze. Sankcje takie mogą rozciągać się na szereg obszarów działalności firmy.

W praktyce oznaczać to może przyznanie firmie niskiej punktacji w związku z opóźnieniami w płatności podatków i skutkować nie tylko sankcjami podatkowymi, ale także ograniczeniem możliwości uzyskania zezwoleń lub prawa do użytkowania gruntów przedsiębiorstwa.

System Zaufania Społecznego obejmuje bezpośrednio wszystkie firmy zarejestrowane w Chinach, zarówno krajowe, jak i zagraniczne. Pośrednio natomiast może mieć wpływ na wszystkie przedsiębiorstwa, których działalność związana jest z Chinami w zakresie, w jakim ich partnerzy biznesowi w Chinach objęci będą tym systemem.

Polska firma posiadająca przedstawicielstwo, oddział lub spółkę córkę w Chinach będzie objęta bezpośrednio Systemem i będzie musiała w tym zakresie zapewnić zgodność swojej działalności z jego wymogami. Jej działalność  będzie bowiem przedmiotem oceny w ramach Systemu, czego konsekwencją mogą być omawiane wcześniej udogodnienia lub ograniczenia w dostępie do rynku chińskiego.

W przypadku polskiej firmy nieposiadającej stałej obecności w Chinach, która jedynie importuje towary z Chin, System będzie miał do niej zastosowanie pośrednie.

Wynikało to będzie z faktu, że Systemem objęci będą chińscy dostawcy polskiego importera, co oznacza że ich pozytywny lub negatywny rating będzie wpływał rating polskiej firmy (gdyby ta zdecydowała się na obecność w Chinach w przyszłości).

Ponieważ System Zaufania Społecznego jest nadal tworzony, na obecnym etapie nie jest jeszcze przesądzone, jakie wymogi będzie on nakładał na podmioty z branż technologicznych, szczególnie w zakresie obowiązku przekazywania danych użytkowników do rejestrów prowadzonych przez Państwo. Kwestia ta może być szczególnie istotna dla firm z branż takich, jak IT i gaming, czy dostawców usług technologicznych, którzy zarządzają dużą ilością wrażliwych danych o swoich użytkownikach, w tym często ich zachowaniach konsumenckich.

 

Na co zwrócić uwagę już dziś – kluczowe kwestie

Korporacyjny System Zaufania Społecznego będzie miał głęboki wpływ na funkcjonowanie i rozwój firm działających w Chinach. Dlatego na obecnym etapie ważne jest, aby przedsiębiorstwa określiły swoje obowiązki związane z wprowadzanym Systemem i odpowiednio przygotowały się do wdrożenia jego wymogów. Poniżej przedstawiamy kilka kluczowych kroków:

1. Ustalenie ram regulacyjnych obowiązujących na obszarze i w sektorze, w którym działa firma

Ponieważ System nie jest jeszcze ujednolicony na poziomie krajowym, regulacje mające wpływ na rating przedsiębiorstw mogą różnić się w zależności od prowincji lub miasta, bądź branży, w której firma działa (inne dla branży farmaceutycznej, a inne dla żywnościowej). Poza ramami regulacyjnymi istotne jest również poznanie faktycznych oczekiwań organów administracji publicznej względem firm działających na obszarze lub w sektorze podlegającym danemu organowi;

2. Weryfikacja partnerów biznesowych

Ponieważ współpraca z firmami posiadającymi niski rating obniża ocenę ich kontrahentów, kluczowe jest zbadanie ratingu chińskich partnerów biznesowych w ramach Systemu Zaufania Społecznego;

3. Przeprowadzenie audytu wewnętrznego

Sprawdzenie czy informacje, które zostaną przekazane organom, pozostają w pełnej zgodności z przepisami. Oznacza to, że firmy muszą upewnić się, że ich wewnętrzne procesy i struktury są skonfigurowane w sposób pozwalający na efektywne stosowanie się do wymogów Systemu Zaufania Społecznego, zabezpieczając podmiot przed negatywnymi ocenami i sankcjami. Na tym etapie należy zrozumieć przede wszystkim, czego system wymaga od spółki i ocenić poziom wdrożenia odpowiednich procedur compliance;

4. Wdrożenie odpowiednich procedur

Jeżeli w wyniku audytu okaże się, że procedury obowiązujące w firmie są niewystarczające, należy wdrożyć procedury zapewniające zgodność z wymaganiami Systemu;

5. Wdrożenie programu naprawczego (opcjonalnie)

W przypadku uzyskania niskiej oceny w Systemie Zaufania Społecznego firma może wdrożyć program naprawczy, którego celem będzie poprawa ratingu firmy – dla przykładu, w systemie podatkowym firmy otrzymują ocenę A, B, M, C lub D, gdzie A jest oceną najwyższą.

 

W przypadku, gdy firma otrzymała ocenę B, np. w wyniku opóźnień w płatności podatków (co skutkowało niemożnością aplikowania o rządowe wsparcie), może ona podnieść uzyskaną ocenę poprzez poprawę terminowości składania sprawozdań w przyszłości, zaś w przypadku błędów w składanych zeznaniach podatkowych, spółka może poprawić w przyszłości sprawozdania przy wsparciu wyspecjalizowanych biur podatkowych. Podniesienie poziomu punktowego firmy trwa od 1 do 3 miesięcy. Jeśli jednak firma jest na czarnej liście, wyjście z niej może trwać 2-5 lat.

 

Perspektywy

Od niedawna w prace nad stworzeniem jednej centralnej bazy danych na potrzeby Systemu zaangażowało się również kilku chińskich gigantów technologicznych, w tym Huawei, Alibaba, Tencent, VisionVera i Taiji Computer Corporation.

Kochański & Partners China Desk
Dedykowany Zespół China Desk posiada bogate doświadczenie w obsłudze zarówno podmiotów chińskich na rynku polskim, jak i przedsiębiorstw polskich w Chinach. Nasze doświadczenie zdobywaliśmy przy okazji obsługi podmiotów i projektów z branż energetycznej, transportowej, farmaceutycznej czy nowych technologii. Członkowie naszego Zespołu są absolwentami wydziałów prawa zarówno w Polsce, jak i w Chinach, z doświadczeniem życia zawodowego w Chinach. Zrozumienie chińskiej kultury biznesowej i prawnej pozwala na wsparcie przedsiębiorców na każdym etapie działalności, oferując rozwiązania dostosowane do ich potrzeb biznesowych i oczekiwań. Nasz Zespół jest aktywnym uczestnikiem wszystkich istotnych wydarzeń gospodarczych związanych z Chinami, dzięki czemu może kompleksowo, profesjonalnie i indywidualnie doradzać klientom we wszelkich obszarach prowadzenia działalności biznesowej zarówno w Polsce, jak i w Chinach.

Chiński System Zaufania Społecznego – jak możemy pomóc?
Naszym klientom oferujemy wsparcie na każdym etapie wdrażania Systemu. Doświadczenie oraz współpraca z renomowanymi kancelariami chińskimi pozwalają nam doradzać między innymi w takich działaniach jak:

  • Przegląd profilu przedsiębiorstwa

Dla przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym kluczowe znaczenie ma dobre zrozumienie wymogów zgodności oraz sytuacji prawnej ich chińskiej spółki zależnej. W oparciu o dostępne ratingi i czarne listy zapewniamy kompleksowy przegląd społecznego ratingu spółki zarejestrowanej w Chinach, w tym wszelkich potencjalnych zagrożeń i nieprawidłowości związanych z przestrzeganiem przepisów.

  • Przegląd finansowy przedsiębiorstwa

Specjalizujemy się w przeglądzie rachunkowości i wewnętrznych procesów finansowych w celu wskazania potencjalnych zagrożeń i kwestii zgodności z przepisami, które mają bezpośredni wpływ na ocenę wiarygodności spółki. Celem takiego przeglądu jest osiągnięcie większej przejrzystości i zapewnienie nieprzerwanej zgodności z przepisami.

  • Poprawa oceny przedsiębiorstwa

Po odkryciu niskiego ratingu społecznego lub wpisaniu spółki na czarną listę nasz Zespół pomaga naprawić zaległe kwestie zgodności i wspiera firmę w ubieganiu się o poprawienie ratingu u odpowiednich władz.

 

Dr Jacek Kozikowski, LL.M., specjalizuje się w obsłudze projektów z dziedziny energetyki i infrastruktury, w szczególności inwestycji typu greenfield. Jacek odpowiada za relacje chińskie w Kancelarii prowadząc dla chińskich przedsiębiorstw w Polsce projekty w dziedzinie energetyki, transportu i farmacji. Przed dołączeniem do Kancelarii spędził kilka lat w Azji, jest absolwentem studiów doktoranckich w zakresie międzynarodowego prawa inwestycyjnego na Uniwersytecie w Nagoi (Japonia).
Aleksandra Ryżkowska, LL.M., specjalizuje się w doradztwie biznesowym na rzecz polskich i chińskich podmiotów gospodarczych. Absolwentka studiów magisterskich (Master of Laws) w zakresie Chińskiego Prawa Porównawczego na China University of Political Science and Law w Pekinie. Przed dołączeniem do Kochański & Partners pracowała w jednej z największych polskich kancelarii prawnych. Podczas 2-letniego pobytu w Chinach Aleksandra zdobywała również doświadczenie zawodowe odbywając staż w Ambasadzie RP w Pekinie, gdzie skupiała się na polsko-chińskiej współpracy gospodarczej.
Patrycja Pendrakowska, prezeska i założycielka think tanku Instytutu Boyma, doktorantka na Wydziale Filozofii UW. Absolwentka sinologii, socjologii, filozofii i prawa finansowego na Uniwersytecie Warszawskim, studiowała również na LMU w Monachium, FU w Berlinie oraz odbyła staże badawcze m.in. na Chińskiej Akademii Nauk Społecznych w Pekinie. Zajmuje się przemianami politycznymi, ideologicznymi i gospodarczo-prawnymi w ChRL.

Patrycja Pendrakowska

Analityk ds. polityki Chin, Tajwanu, Hong Kongu i innowacji. Doktorantka w Instytucie Filozofii UW. Ukończyła sinologię, etnologię, Kolegium MISH (filozofię), prawo finansowe i socjologię na UW, którą studiowała również na Ludwig-Maximilians Universität w Monachium. W latach 2017-2019 prezes Centrum Studiów Polska-Azja. Na przełomie 2016/2017 roku pracowała w Centrum Badań nad Bezpieczeństwem Akademii Sztuki Wojennej. Była wolontariuszka w dziale misji PAH.  W 2011 roku badała problemy migracji w Nepalu, w Institute of Integrated Development Studies w Katmandu.

czytaj więcej

Rozwój potencjału chińskich atomowych okrętów podwodnych

Chińska Republika Ludowa już w latach 60. XX w. podjęła działania zmierzające do pozyskania atomowych okrętów podwodnych. Pekin postrzega je jako krytyczny element potencjału odstraszania. Największe znaczenie strategiczne mają okręty podwodne o napędzie jądrowym zdolne do przenoszenia pocisków balistycznych (SSBN).

Tydzień w Azji #35: Wrogie sąsiedztwo, niestabilna polityka, sukces gospodarczy. Dlaczego Izrael dynamicznie się rozwija?

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Forbes: Odbudować prestiż USA w Azji. Oto ludzie, którzy mają w tym pomóc Joemu Bidenowi

...Najpotężniejsza demokracja świata – ku zadowoleniu Moskwy i Pekinu – w ciągu kilkunastu zimowych godzin utraciła wiele ze swojej atrakcyjności, dającej jej miękką siłę w kształtowaniu relacji z największym z kontynentów

Tydzień w Azji #163: Powyborcze przetasowania w Azji. Zyskają USA, stracą Chiny

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Tydzień w Azji #110: Decoupling z głową – USA szykują łańcuchy dostaw „wolnych od Chin”

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Azjatech #93: Wietnam chce zawojować zagraniczne rynki samochodami elektrycznymi

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

RP: Kirgistan – co o nim wiadomo i czy warto tam inwestować?

Kirgistan jest relatywnie niewielkim państwem Azji Centralnej, o najmniejszej populacji (6,5 mln mieszkańców) i wraz z Tadżykistanem są najsłabiej rozwiniętymi gospodarczo i najuboższymi republikami regionu.

Rozwój sił desantowych Marynarki Wojennej Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej

Ważnym elementem chińskich sił morskich są okręty desantowe. Zapewniają one możliwość przerzutu sił lądowych do potencjalnego regionu działań oraz ich bezpośredniego wsparcia i zaopatrywania.

Zielone wyspy na mapie Indii

W wielu krajach rozwijających się postępujący proces degradacji środowiska naturalnego jest jedną z negatywnych oznak rozwoju ekonomicznego. Indie doskonale to potwierdzają. (...) Czy rządzący mają pomysł na poprawę stanu nie tylko indyjskiego ekosystemu, ale także warunków życia milionów Indusów?

Analityk Instytutu Boyma Maciej Lipiński na International Seminar on Belt and Road Initiative and Energy Connectivity

Maciej Lipiński, analityk Instytutu Boyma bierze udział w 3 edycji International Seminar on Belt and Road Initiative and Energy Connectivity organizowanym przez Instytut Ekonomii Technicznej i Ilościowej Chińskiej Akademii Nauk Społecznych, a także w 8 Globalnym Forum Bezpieczeństwa Energetycznego.

AzjaTech #53: W Indiach pracują nad szczepionką przeciw COVID-19

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Instytut Boyma rozpoczął realizację projektu „Transcultural Caravan”!

Tematem tegorocznej edycji TSRSG jest "Wpływ Inicjatywy Pasa i Szlaku na Europę - Przypadek Polski i Niemiec"

Azjatech #140: Chiński TikTok na informacyjnej wojnie

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Azjatech #115: USA układają na nowo cyfrowe puzzle na Indopacyfiku

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Korea Północna – kraina jednorożców i niedomówień

Korea Północna wydaje się być jednym z najbardziej medialnych krajów całego Dalekiego Wschodu. W tym przypadku magazyny informacyjne mają ułatwione zadanie – zazwyczaj nie trzeba się specjalnie przejmować uczciwością dziennikarską, wszystkie chwyty są dozwolone. Obecnie odbiorcy nie tylko przywykli do fantastycznych newsów z najbardziej zamkniętego kraju świata, ale też rzadko wykazują potrzebę krytycznego myślenia w […]

Chińskie stulecie w Azji? Jakiej polityki azjatyckiej potrzebuje Polska

Zapis debaty odbywającej się na Igrzyskach Wolności w dniu 14 listopada 2020 r.

Azjatech #108: Indyjskie firmy ścigają się do gwiazd. Państwo pomaga

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

AzjaTech#4: Uzbekistan inwestuje w innowacyjność

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości. W tym numerze piszemy m.in. o działaniach proinnowacyjnych w Uzbekistanie oraz współpracy firm chińskich i amerykańskich.

Klęska to nie jest stan natury. Lekcje z Bangladeszu

Artykuł powstał dzięki zaproszeniu autora przez Observer Research Foundation (ORF, New Delhi) oraz Bangladesh Institute of International and Strategic Studies (BIISS, Dhaka) na konferencję „Dhaka Global Dialogue” (11-13 listopada 2019), za co dziękujemy organizatorom.

Azjatech #65: Chińska wiedza z pomocą dla domowych zwierzaków

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Byungjin – kolejna fasada Pyongyangu

„Kiyông wysłuchiwał ich egzaltowanych, skrajnie nieprzekonujących odpowiedzi i kiwał głową. Ich ślepa wiara w ideologię Chuch’e w rzeczywistości zaczęła odbierać mu własną pewność ideologiczną. Jak mogli wierzyć w nią bez cienia wątpliwości? Po przeczytaniu kilku cienkich broszurek? Niektórzy działacze twierdzili nawet, że jej siła polega na, ściśle mówiąc, łatwości zrozumienia. W przeciwieństwie do zagmatwanych i […]

Niesamowity Pan Kim i jego fabryka marzeń. Recenzja książki „Kim Dzong Il. Przemysł propagandy”

W ostatnim czasie polski rynek wydawniczy przeżywa wzmożone zainteresowanie Koreą Północną. Wśród kolejnych relacji z podróży i spowiedzi uchodźców książka Paula Fischera zaskakuje swoją tematyką. Kim Dzong Il. Przemysł propagandy przybliża wciąż mało znane kino KRLD i obsesję filmową dyktatora zamkniętego kraju. Jest również pierwszym w Polsce reportażem przedstawiającym historię jednego z najważniejszych reżyserów filmowych Korei […]

Tydzień w Azji #103: Dla kogo korzystna? Znaki zapytania wokół umowy Unii z Chinami

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości

Azjatech #13: Nowa metoda walki z malarią

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.