
3 września br. w Pekinie odbyła się defilada upamiętniająca 80. rocznicę zwycięstwa nad Japonią w II wojnie światowej. Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza miała okazję zaprezentować swój najnowszy sprzęt, wśród którego pojawiły się również systemy przeznaczone do zwalczania dronów. Temat jest jest tym bardziej warty uwagi, że był to jedynie drobny wycinek oferty chińskiego przemysłu w tej dziedzinie.
Obserwacja współczesnych konfliktów zbrojnych, a w szczególności wojny rosyjsko-ukraińskiej każe zwrócić uwagę na znaczącą rolę jaką na polu walki odgrywają bezzałogowe statki powietrzne (BSP). Kolejne innowacje w tym zakresie jak i relatywnie niskie koszty dronów, a przez to możliwość ich wykorzystania na masową skalę, skłaniają państwa do poszukiwania nowych rozwiązań zarówno pod względem samych bezzałogowców jak i skutecznych metod ich zwalczania. Również Chiny dążą do zbudowania efektywnej obrony przed dronami, mając na uwadze, że Stany Zjednoczone i Tajwan planują użycie rojów dronów do sparaliżowania chińskich sił inwazyjnych w przypadku ataku na wyspę. W ciągu ostatnich kilku lat Chiny wdrożyły wiele nowych rozwiązań w zakresie zwalczania BSP, co z jednej strony zwiększa potencjał ich sił zbrojnych a z drugiej daje okazję do promocji chińskiego przemysłu zbrojeniowego i eksportu systemów antydronowych do innych państw.
Bullet courtain
W kwietniu br. dziennik South China Morning Post poinformował, że chiński gigant zbrojeniowy Norinco ujawnił swój nowy system artyleryjski do zwalczania rojów dronów nazwany Bullet Courtain. W przeciwieństwie do klasycznych armat przeciwlotniczych, Bullet Courtain to działko salwowe składające się z 16 luf wystrzeliwujących w krótkim czasie dużą liczbę pocisków programowalnych typu AHEAD kalibru 35 mm, które eksplodują w powietrzu, uwalniając setki mniejszych podpocisków, tworząc w ten sposób gęstą chmurę odłamków niszczącą wszystko w obszarze docelowym. Dzięki integracji optycznego systemu detekcji, radaru i zaawansowanego systemu kierowania ogniem system może reagować na zmieniające się zagrożenia, a modułowa konstrukcja zapewnia kompatybilność z różnymi platformami, w tym ciężarówkami, pojazdami opancerzonymi, okrętami marynarki wojennej i instalacjami stałymi. Umożliwia to szybkie rozmieszczenie systemu i osiągnięcie gotowości bojowej wszędzie tam, gdzie pojawi się zagrożenie. Oprócz rojów dronów Bullet Courtain może zwalczać szeroką gamę zagrożeń powietrznych, w tym samoloty, pociski manewrujące i pociski moździerzowe.
Projekt Bullet Courtain opiera się na podobnej australijsko-amerykańskiej koncepcji Metal Storm opracowywanej już od lat 90. Bazowała ona na zastosowaniu nabojów bezłuskowych umieszczonych jeden za drugim w lufie broni i kolejno odpalanych za pomocą impulsu elektrycznego. Połączenie dużej ilości takich luf w jeden system salwowy sterowany komputerowo pozwalało osiągać imponującą szybkostrzelność (której poziom można kontrolować) niemożliwą do osiągnięcia dla klasycznej broni palnej. Najpoważniejszym wyzwaniem, które ograniczyło praktyczne zastosowanie tej broni jest jednak konieczność stosowania specyficznego typu amunicji i brak możliwości automatycznego ładowania po wystrzeleniu wszystkich pocisków. Pomimo tych ograniczeń projekt wzbudził zainteresowanie i już w 2000 r. chińskie władze zaoferowały jego twórcy – J. Mike’owi O’Dwyerowi – 100 mln dolarów amerykańskich za dalsze rozwijanie tej technologii w Chinach, na co jednak O’Dwyer nie przystał i poinformował o fakcie australijskie ministerstwo obrony. W tej sytuacji Pekin zaczął prowadzić własne badania nad wykorzystaniem tego typu broni. Obecny produkt Norinco wydaje się być praktycznym rozwinięciem tego projektu, a jego modułowa konstrukcja zapewnia elastyczność zastosowania w różnych scenariuszach bojowych.
W poszukiwaniu nowych technologii obrony przed BSP
Nie jest to jedyna nowość w kontekście zwalczania dronów jaką mogą w ostatnim czasie pochwalić się Chiny. W rzeczywistości Pekin od dawna dąży do pozyskania zarówno nowoczesnych dronów oraz ich nosicieli, jak i środków do ich zwalczania. Pierwsze próby stworzenia broni laserowej przeznaczonej do zwalczania bsp zaowocowały zaprezentowanym w 2014 roku 10 kilowatowym laserem Low Level Guard-1, który prawdopodobnie został później rozwinięty w 30 kilowatowy Low-Altitude Laser Defending System (LASS) – zdolny do zwalczania małych dronów na dystansie 4 kilometrów. W 2017 r. zaprezentowana została jego ulepszona wersja nazwana Silent Hunter. Nowy system charakteryzował się zwiększoną mocą (między 30 a 100 kW) oraz co najważniejsze możliwością umieszczenia go na pojazdach i łączenia go w większą sieć razem z radarami. 2018 roku Chiny chwaliły się również opracowaniem systemu AM-500 (lub ZKZM-500), który był przedstawiany jako futurystyczny karabin, mogący na dystansie kilkuset metrów razić siłę żywą przeciwnika lub unieszkodliwiać małe drony poprzez przegrzanie ich czujników lub przepalenie ich lekkich konstrukcji. W 2022 r. ujawniono z kolei (prototyp pokazano już w 2018 r.) mobilne systemy LW-30 i LW-60 o mocy odpowiednio 30 i 60 kW, umieszczone na pojazdach i zdolne do zwalczania niskolecących celów na dystansie do 25 km. W listopadzie 2024 r. China Aerospace Science and Industry Corporation (CASIC) ujawniła całą serię systemów laserowych nazwanych Light Arrow i Sky Shield, w skład której wchodzą m.in. pojazdy bezzałogowe i systemy montowane na pojazdach. System o podobnej nazwie – SkyShield – zaprezentowała również China Electronics Technology Group Corporation (CETC). SkyShield stanowi połączenie lasera Silent Hunter z radarami i urządzeniami zakłócającymi. 21 lipca br. zaprezentowany został z kolei najnowszy mobilny system laserowy OW5 integrujący radar i optoelektronikę w celu szybkiego wykrywania celów oraz wyposażony dodatkowo w system walki elektronicznej, który może zakłócać działanie dronów w promieniu ponad 10 kilometrów.
Poza bronią laserową opracowywane są również inne niekonwencjonalne środki zwalczania BSP. Do nowszych osiągnięć pod tym względem należy system walki elektronicznej Tianqiong (Sky Dome) łączący radar, zagłuszanie i bronie energii skierowanej z zautomatyzowaną siecią analizującą zagrożenia w czasie rzeczywistym. Podobnie innowacyjną bronią antydronową, jaką może pochwalic się Pekin jest produkowany przez NORINCO system mikrofalowy Hurricane-3000 zaprezentowany w 2024 r. na Zhuhai Airshow. Urządzenie, za pomocą emisji skoncentrowanej wiązki mikrofalowej, powoduje przegrzanie systemów elektronicznych bezzałogowców w promieniu 3 km prowadząc do ich zniszczenia. Jego uzupełnieniem jest mniejszy, mobilny wariant Hurricane-2000, montowany na pojazdach opancerzonych. Oprócz tego Chiny rozwijają także nowoczesne radary, systemy kierowania ogniem i wykrywania celów (w tym sterowane przez sztuczną inteligencję) oraz urządzenia zakłócające, a także klasyczne pociski klasy ziemia-powietrze i artyleryjskie zestawy przeciwlotnicze. Przykładem takiego klasycznego rozwiązania jest system obrony przeciwlotniczej krótkiego zasięgu Typu 625E, zaprezentowany po raz pierwszy w 2022 roku i łączący pociski ziemia-powietrze z działkiem systemu Gatlinga kalibru 25 mm umieszczonym na podwoziu transportera opancerzonego.
Nowe technologie w praktyce
Co najważniejsze, siły zbrojne ChRL dążą do integracji tych różnych kategorii uzbrojenia w jedną, wzajemnie się uzupełniającą całość, tworząc w ten sposób wielowarstwową ochronę. Takie wnioski są wyciągane z najnowszych konfliktów zbrojnych jak wojna o Górski Karabach między Armenią i Azerbejdżanem w 2020 r. czy w szczególności wojna rosyjsko-ukraińska. Konflikty te wykazały niewystarczającą indywidualną skuteczność tradycyjnych systemów obrony przeciwlotniczej, zwłaszcza wobec masowego użycia bezzałogowców. Skalę problemu ujawniły zeszłoroczne ćwiczenia Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej, które wykazały jedynie 40 proc. skuteczność obrony przeciwlotniczej wobec dronów. Wyzwaniem jest też efektywność obrony pod względem kosztów – relatywnie tanie drony mogą powodować zużycie drogich pocisków ziemia-powietrze. Wnioski z zastosowania dronów na współczesnym polu walki wyciągają także Stany Zjednoczone i Tajwan. Pentagon w ramach inicjatywy Replicator zaplanował wydanie 1 mld dolarów w latach fiskalnych 2024 i 2025 na flotę systemów bezzałogowych do obrony Tajwanu przed potencjalną inwazją Chin. Tajpej również szybko rozbudowuje swoje możliwości w zakresie BSP, w tym także pozyskania amerykańskiej amunicji krążącej Switchblade 300, której znaczną sprzedaż zatwierdzono niedawno w USA. Wydarzenia te podkreślają szybko zmieniający się charakter wojny z wykorzystaniem bezzałogowych statków powietrznych, zmuszając Chiny do innowacji i dostosowywania swoich strategii.
Rywalizacja ze Stanami Zjednoczonymi i przygotowanie do potencjalnego starcia o Tajwan nie są jednak jedynym motorem rozwoju technologii antydronowych. Powszechne użycie bezzałogowców we współczesnych wojnach generuje popyt na skuteczne środki ich zwalczania a eksport takich rozwiązań do stref działań wojennych daje okazję do ich przetestowania w praktyce. System Silent Hunter został zakupiony w 2022 r. przez Arabię Saudyjską gdzie był używany przeciw dronom i pociskom jemeńskiego ruchu Huti. Na początku czerwca br. pojawiły się informacje o jego wykorzystaniu przez Rosję przeciwko ukraińskim bezzałogowcom. Podczas prezentacji systemu SkyShield, przedstawiciele CETC ogłosili, że ich produkt został już zakupiony przez 20 państw i osiągnął 100 procentową skuteczność w przechwytywaniu dronów. Za przykład posłużyła konkretna operacja w Arabii Saudyjskiej, gdzie SkyShield wykorzystano do ochrony baterii rakiet Patriot i według Chińczyków udało się wówczas przechwycić wszystkie 21 dronów Hutich. Zgodnie z deklaracjami twórców podobny poziom skuteczności miał być też osiągany w trakcie testów. Jednak w praktyce jego osiągi mogą być znacznie mniej zadowalające. Według nowszych doniesień medialnych Saudowie wykazali liczne ograniczenia systemu SkyShield, po części wynikające z trudnych warunków klimatycznych, do których nie był on przystosowany.
* * *
Podsumowując, należy zwrócić uwagę, że każdy z zaprezentowanych systemów ma swoje ograniczenia i sam w sobie nie jest rewolucyjnym rozwiązaniem. Najważniejszą kwestią jest w tym przypadku umiejętne połączenie tych narzędzi w jedną sieć, gdzie poszczególne jej elementy będą się nawzajem uzupełniać i w ten sposób tworzyć szczelną obronę przed bezzałogowcami. Eksport takich rozwiązań daje Chinom okazję do rozwijania konkurencyjności swojego przemysłu zbrojeniowego i budowania marki chińskiego uzbrojenia jako innowacyjnego i skutecznego. Dalsza obserwacja zastosowania chińskich systemów antydronowych pozwoli ocenić na ile ich skuteczność rzeczywiście pokrywa się z zapewnieniami producentów oraz na ile Chinom uda się stworzyć kompleksową obronę przed dronami.
Grzegorz Gleń Współpracownik Instytutu Boyma. Doktor nauk społecznych w dyscyplinie stosunki międzynarodowe. Absolwent Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz uczestnik programu Global Governance Summer School na National Chengchi University w Tajpej. Zainteresowania badawcze obejmują głównie bezpieczeństwo międzynarodowe, w szczególności jego wymiar militarny, ale też relacje polityczne i gospodarcze w regionie Azji i Pacyfiku. Prywatnie interesuje się historią i językami obcymi.
czytaj więcej
Indonezja – między religią a demokracją
Indonezja jest największą muzułmańską demokracją na świecie. Około 88% ludności w Indonezji deklaruje wyznanie islamskie, ale mimo tej znaczącej dominacji Indonezja nie jest państwem religijnym.
Anna GrzywaczTydzień w Azji #304: Nowa ziemia obiecana dla polskich firm. Pierwsi śmiałkowie już tam są
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Procesy w najwyższych kręgach władzy w Kazachstanie
Na rok po tragicznych wydarzeniach styczniowych w Kazachstanie procesy karne obejmują coraz większą liczbę wysoko postawionych przedstawicieli władzy i biznesu z czasów prezydenta Nursułtana Nazarbajewa, jak i jego następcy.
Jerzy OlędzkiTydzień w Azji #200: Restart 9. największego państwa świata to zła wiadomość dla Rosji
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Roman Catholic cemetery in Harbin (1903-1958)
First burials of Catholics, mostly Poles but also other Non-Orthodox believers took place in future Harbin in the so called small „old” or later Pokrovskoe Orthodox cemetery in the future European New Town quarter and small graveyards at the military and civilian hospitals of Chinese Eastern Railway at the turn of XIX and XX century.
Jerzy CzajewskiRP: Rynek gamingowy w Indiach, czyli krajobraz po rewolucji Jio
Choć dziś rynek gamingowy w Indiach nie jest jeszcze najbardziej zyskowny, to z powodu swojej względnej otwartości, młodej i dynamicznej populacji może być jednym z kluczowych miejsc w przyszłości, gdzie kształtują się globalne trendy i gusta.
Krzysztof ZalewskiRekrutacja do Szkoły Prawa i Gospodarki Chin na Wydziale Prawa i Administracji UW
Zachęcamy do aplikowania o przyjęcie do grona słuchaczy Szkoły Prawa i Gospodarki Chin WPiA UW. Jest to wyjątkowy roczny program, który pozwala na zdobycie podstawowej, interdyscyplinarnej wiedzy z zakresu chińskiego prawa, kultury, ekonomii i otoczenia biznesowego.
Polski program akceleracyjny na miarę Azji. Jakiego wsparcia potrzeba branży IT?
Analizujemy istniejące polskie rozwiązania i zestawiamy je z praktykami naszych bliższych i dalszych sąsiadów. Prezentujemy również konkretne wnioski dla Polski w zakresie stworzenia rodzimego akceleratora ukierunkowanego na Azję.
Mateusz MoczyńskiRP: Jaki wpływ będzie miała umowa RCEP na polskich przedsiębiorców?
Od 1 stycznia br. działa największa na świecie strefa wolnego handlu. W miarę znoszenia ceł i barier pozataryfowych między jej uczestnikami w następnych dekadach będzie ona miała coraz większy wpływ na globalną wymianę i światowe łańcuchy produkcyjne.
Krzysztof ZalewskiSzósty numer Kwartalnika „Polska w Wietnamie” już dostępny
Ambasada RP w Hanoi serdecznie zaprasza do zapoznania się z szóstym numerem Kwartalnika „Polska w Wietnamie”.
Tydzień w Azji #360: Chiny nie siedzą bezczynnie. Walka o kosmiczną dominację nabiera rumieńców
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Wspomnienia, czyli co to jest sinologia politologiczna
W odpowiedzi na niedawną publikację prasową prof. Bogdan Góralczyk zdecydował się opowiedzieć na naszych łamach bogatą historię swojego życia. Oddajmy więc głos Profesorowi i wysłuchajmy jego trudnej opowieści
Bogdan GóralczykBorder conflicts as political tools: the Thailand–Cambodia crisis
The border conflict between Thailand and Cambodia is much more than just a territorial dispute. Rooted in historical ambiguities, it has become a tool for domestic political maneuvering in both countries and a stage for international strategic competition.
Andżelika SerwatkaTydzień w Azji #253: Rozboje na Morzu Czerwonym będą nas dużo kosztować
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Tydzień w Azji #308: Niemcy zmienią warunki wobec Chin? Polska może sporo ugrać
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Rosnący w czasie pandemii wpływ gigantów technologicznych i platform cyfrowych budzi poczucie konieczności działania wśród decydentów politycznych na całym świecie. Stany Zjednoczone, Unia Europejska i Chiny szukają dróg mających na celu zmniejszenie wpływu wielkich graczy dominujących na rynku i uzyskujących zbyt duży wpływ na życie społeczne i gospodarcze
Krzysztof ZalewskiAzjatech #35: „Dyplomacja twitterowa” w chińskim wykonaniu
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Women’s liberation in China: interview with prof. Wu Lijuan
Interview of Ewelina Horoszkiewicz with prof. Wu Lijuan - Associate Professor at the Department of Sociology at Peking University. Her research concentrates on the gender issues and social changes brought about by globalization. She wrote a book “Job Placements and Job Shifts in China: The Effects of Education, Family Background and Gender”.
Ewelina HoroszkiewiczAzjatech #31: Nie tylko Huawei. Rośnie kolejny chiński gigant elektroniczny
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
RP: Diwali – hinduskie święto światła to w dobie cyfrowej okazja do sprzedaży
Po pandemicznym załamaniu gospodarka Indii odbija. W br. wedle prognoz „The Economist Intelligence Unit” wzrośnie o ponad 8 proc. Warto więc szukać sposobów na nawiązanie nowych relacji biznesowych. Dobrą okazją jest rozpoczynające się dziś Diwali.
Krzysztof ZalewskiRP: Kazachstan stawia na MSP. Również polskie
Najmocniejszy gospodarczo kraj w Azji Centralnej chce postawić na małe i średnie firmy. To one mają stanowić trzon nowego modelu gospodarczego.
Jerzy OlędzkiForbes: Jeden stek, bez krwi, poproszę. Nowe specjały kuchni azjatyckiej
Najnowsze technologie pozwalają coraz wydajniej produkować mięso w laboratorium. Przedsiębiorcy z Azji znajdują się wśród najaktywniej poszukujących alternatywnych rozwiązań w dziedzinie technologii spożywczych i odważnie stawiają na nowinki w tej dziedzinie
Sabina RakoczyZarys problematyki bezpieczeństwa regionalnego Azji Centralnej
Celem prezentowanego opracowania jest przybliżenie tematyki bezpieczeństwa regionalnego w Azji Centralnej w kontekście polityki regionalnej i zdolności poszczególnych republik do przeciwdziałania i eliminacji zagrożeń ze strony sił zewnętrznych.
Jerzy Olędzki