Analizy

Prezydent Tokajew zapowiada nowy program rozwoju gospodarczego Kazachstanu

W grupie kluczowych obszarów objętych programem znalazł się m.in. proces demokratyzacji systemu władzy z uwzględnieniem pogłębienia decentralizacji, reformy społeczne ukierunkowane na kształtowanie społeczeństwa obywatelskiego, rozwój nauki i szkolnictwa oraz reformy gospodarcze, których fundamentem miała stać się dywersyfikacja branżowa i wielowektorowość polityki zagranicznej.

Instytut Boyma 08.09.2023

16 marca 2022 r. prezydent Kassym-Żomart Tokajew ogłosił program Nowy Kazachstan, w którym nakreślił zakres i kierunek zmian w polityce wewnętrznej. W grupie kluczowych obszarów objętych programem znalazł się m.in. proces demokratyzacji systemu władzy z uwzględnieniem pogłębienia decentralizacji, reformy społeczne ukierunkowane na kształtowanie społeczeństwa obywatelskiego, rozwój nauki i szkolnictwa oraz reformy gospodarcze, których fundamentem miała stać się dywersyfikacja branżowa i wielowektorowość polityki zagranicznej. Już na samym początku realizacja programu napotkała na trudności wywołane gwałtowną zmianą uwarunkowań geopolitycznych, wywołanych agresją Rosji na Ukrainę. Po upływie ponad roku można jednak wskazać wiele obszarów, w których dostrzegalne są zmiany w sferze społecznej, politycznej i gospodarczej. Zapewnienie dalszego stabilnego rozwoju republiki wymaga jednak uwzględnienia nowych czynników warunkowanych zmieniającą się sytuacją geopolityczną w regionie i na świecie. Stąd decyzja prezydenta o ogłoszeniu 1 września 2023 r. nowego programu Kurs Gospodarczy Sprawiedliwego Kazachstanu.

Nowy model gospodarczy

W swoim przemówieniu prezydent Tokajew podkreślił, że „mamy wszelkie możliwości, aby dokonać silnego gospodarczego przełamania”, ale konieczny jest „ruch w kierunku nowego modelu gospodarczego”. Dotychczasowe reformy, realizowane w ramach programu Nowy Kazachstan, przyniosły realne i widoczne efekty gospodarcze i społeczne. Jako szczególnie istotne prezydent wskazał rozwój sfery publicznej, w tym m.in. podwojenie wynagrodzeń nauczycieli w stosunku do 2020 r., znaczące podwyżki w służbie zdrowia, uruchomienie Narodowego Funduszu na Rzecz Dzieci czy budowę ponad 300 ośrodków zdrowia na obszarach wiejskich. Ponadto w ramach projektu Wygodna Szkoła wybudowano ok. 400 szkół.

Prezydent podkreślił, że pogłębianie reform gospodarczych musi być w zgodzie z zasadami inkluzywności, pragmatyzmu i sprawiedliwości. Temu celowi ma służyć sformułowanie jednolitych ram dla funkcjonowania przemysłu i wzmacnianie gospodarczej samowystarczalności republiki. Podstawą dynamicznego rozwoju gospodarki narodowej ma pozostać produkcja przemysłowa, ale miejsce prostych procesów wytwórczych ma stopniowo zajmować inżyniera przemysłu ciężkiego, wzbogacanie uranu, produkcja samochodów oraz komponentów do nich. Kluczową sprawą jest oczywiście przyciągnięcie zagranicznego kapitału i technologii, a także wiedzy naukowej i technicznej. Stąd propozycja prezydenta wyłączeń podatkowych dla inwestorów i zwolnień z innych obowiązkowych płatności na rzecz państwa przez okres 3 lat. Nowe zasady fiskalne mają obejmować wszystkie podmioty spełniające warunki dla zwolnień, a więc również krajowe.

Należy dodać, że znaczące zmiany obejmą cały system podatkowy z ukierunkowaniem na progresję podatkową. Wprowadzony zostanie nowy model interakcji między urzędami skarbowym a podatnikami, którego fundamentem ma być cyfryzacja kontroli podatkowej i redukcja o 30 proc. formularzy podatkowych. Dodatkowo o co najmniej 20 proc. zredukowana zostanie liczba rodzajów podatków i innych obowiązkowych opłat na rzecz państwa.

Prezydent zaapelował też o rozpoczęcie intensywnych prac nad koordynacją polityki fiskalnej i monetarnej, aby zapewnić stabilny ekonomiczny rozwój Kazachstanu na średniorocznym poziomie 6-7 proc. PKB. Celem jest podwojenie PKB do 450 mld USD w 2029 r. W tym procesie istotną rolę mają odgrywać zagraniczne instytucje finansowe, których pojawienie się ma wzmocnić konkurencję na krajowym rynku usług finansowych, a co za tym idzie również podnieść jakość, zakres i atrakcyjność tych usług. Szczególne znaczenie ma atrakcyjność i łatwość dostępu do pożyczek i kredytów dla firm. Wstępnie zakładany jest średnioroczny wzrost finansowania obcego działalności przedsiębiorstw na poziomie co najmniej 20 proc. Nie bez znaczenia jest też oczywiście dążenie do wzmocnienia stabilności kazachskiego rynku finansowego. Warto dodać, że jednym z priorytetów polityki finansowej rządu będzie przekierowanie na inwestycje zamrożonych aktywów bankowych, których wartość szacuje się na 5 mld USD.

Prezydent Tokajew podkreślił też znaczenie sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) dla rozwoju gospodarczego i społecznego. Ten sektor stanowi w krajach rozwiniętych średnio 90 proc. wszystkich podmiotów, daje pracę 50 proc. zatrudnionych i generuje co najmniej 40 proc. PKB. Stanowi więc stabilną podstawę wszystkich gospodarek zachodnich. Stąd podkreślana przez prezydenta potrzeba wsparcia tego sektora. To właśnie MSP stał się motorem napędowym kazachskiego sektora IT i uczynił z republiki państwo zaawansowane technologicznie. Prezydent przypomniał, że Kazachstan znajduje się w czołówce państw świata pod względem informatyzacji usług publicznych i finansowych. Nowym celem jest rozwój eksportu tych usług, aby w 2026 r. przychody z tego tytułu uległy podwojeniu i osiągnęły poziom co najmniej 1 mld USD.

Kolejnym ważnym tematem jest kwestia prywatyzacji, która ma przyczynić się do marginalizacji korupcji i lepszej efektywności zarządzania majątkiem państwowym. Proces ten wymaga jednak „radykalnego zwiększenia przejrzystości i skuteczności oceny zarządzania.” Prezydent Tokajew ogłosił, że proces prywatyzacji obejmie wszystkie aktywa państwowe nie mające znaczenia strategicznego. Prywatyzacja ma objąć m.in. takie podmioty, jak linie lotnicze Air Astana czy działający na rynku surowców energetycznych QazaqGaz. Kazachski przywódca zapowiedział też wprowadzenie zmian legislacyjnych, które wzmocnią rolę MSP i umożliwią konsolidację tego sektora oraz doprowadzą do demonopolizacji kluczowych rynków (przede wszystkim energii).

Odbudowa pozycji republiki na szlakach handlowych

Atak Rosji na Ukrainę zdestabilizował szlaki handlowe między Azją a Europą, biegnące przez Rosję i Ukrainę. To oczywiście uderzyło również w system transportowy Kazachstanu, który pełnił rolę centralnego hubu w lądowym handlu między Chinami i Azją Południowo-Wschodnią a Europą. Ambicją prezydenta jest jak najszybsze przywrócenie republice tej roli, ze szczególnym uwzględnieniem rozwijania szlaku transkaspijskiego (TITR) i Korytarza Północ-Południe.

Dla realizacji tego celu Tokajew zapowiedział budowę suchego portu na przejściu granicznym z Chinami w Bachty, przyspieszenie budowy terminala kontenerowego w Aktau oraz rozbudowę infrastruktury portu w Kuryk i wyposażenia w portach na wybrzeżu Morza Czarnego wzdłuż Korytarza Środkowego (transkaspijskiego). Kazachski przywódca zapowiedział też intensyfikację prac nad technologicznym zaawansowaniem procesów logistycznych, aby republika pod tym względem nie ustępowała państwom wysoko rozwiniętym. Kazachstan chce też być postrzegany jako stabilny i odpowiedzialny partner w wymianie międzynarodowej, czemu ma służyć wielowektorowa polityka zagraniczna, której jednym z kluczowych kierunków jest budowa i wzmacnianie pozytywnych relacji ze wszystkimi sąsiadami. Warto tu podkreślić, że Kazachstan jest w zasadzie jedynym państwem Azji Centralnej, które nie ma żadnych zatargów granicznych ani kwestii spornych z sąsiadami.

Nie tylko gospodarka

Kazachstan od wielu lat jest regionalnym liderem ekologicznych zmian w gospodarce i rozwijania odnawialnych źródeł energii (OZE). Ten kierunek działań ma być podtrzymany, aby zapewnić republice rozwój zrównoważony i chroniący środowisko naturalne. Prezydent Tokajew podkreślił, że „globalna transformacja [gospodarek] w kierunku czystej energii jest nieunikniona”, dlatego też Kazachstan planuje rozwijać OZE (wzrost mocy o 1,4 GW do 2024 r.) i produkcję „zielonego” wodoru. Centralną rolę w pozyskiwaniu i zarządzaniu funduszami na ten cel ma pełnić Międzynarodowe Centrum Finansowe w Astanie. Jednocześnie prezydent zapowiedział krajowe referendum na temat budowy elektrowni atomowej, choć wydawało się, że jej powstanie jest już przesądzone. Otwartą kwestią było jedynie miejsce jej budowy i dostawca technologii. Aby przyspieszyć odchodzenie od węgla i zapewnić realizację węglowej neutralności do 2060 r. planowane jest równoległe rozwijanie elektrowni gazowych. To z kolei będzie się wiązać z eksploracją nowych złóż gazu. W ten proces mają zostać zaangażowane zagraniczne przedsiębiorstwa, które od wielu lat są już uczestnikami kazachskiego przemysłu wydobywczego, a od kilku lat przekierowują inwestycje na rozwijanie OZE.

Kontynuowane będą również zmiany polityczne zapoczątkowane w ramach programu Nowy Kazachstan. Prezydent zapowiedział rozpisanie wyborów na burmistrzów (akimów) okręgów (audandarów) i miast o szczególnym znaczeniu (np. Nur-Sułtan, Ałmaty, Szymkent). Do tej pory stanowiska te były obsadzane przez kandydatów wskazywanych przez prezydenta i zmian w tym zakresie nie było nawet w programie Nowy Kazachstan. Zmiany w systemie politycznym republiki już poprawiły balans między władzą wykonawczą a ustawodawczą. Nadal jest to model prezydencki, ale wzmocnieniu uległa władza parlamentu, w myśl formuły „silny prezydent – wpływowy parlament – odpowiedzialny rząd”. W dalszym procesie reform na pierwszy plan zostały wysunięte kwestie praw człowieka, rządów prawa i podniesienia partycypacji obywateli w procesie decyzyjnym władz. Wszystkie te działania mają na celu wprowadzenie kultury politycznej społeczeństwa na wyższy poziom, jeszcze bardziej zbliżając cały system do demokratycznych wzorców zachodnich.

Obszarami, które prezydent otoczy szczególną troską jest rozwój sektora rolnego i bezpieczeństwo wodne. Zwłaszcza to ostatnie zagadnienie ma coraz większe znaczenie z uwagi na eskalujące w regionie konflikty o dostęp do wody pitnej. Niedobór wody pitnej Kazachstan boleśnie już odczuł podczas suszy w lecie 2021 r., a obecnie boryka się z zagrożeniem wyschnięcia Jeziora Bałchasz, które niedługo może podzielić los Jeziora Aralskiego. Temat ten jest więc szczególnie istotny dla przyszłości Kazachów. Organem odpowiedzialnym za zarządzanie zasobami wodnymi republiki ma być odtworzona Narodowa Służba Hydrologiczna, a cały system zarządzania ma zostać poddany gruntowej reformie, która obejmie też działające już podmioty lokalne i centralne. Planowane jest też przeprowadzenie szerokiej akcji uświadamiającej Kazachów w zakresie potrzeby racjonalnego korzystania z wody, bowiem jej zużycie na 1 mieszkańca należy do najwyższych na świecie.

Podstawową zmianą w sektorze rolnym będzie stymulowanie konsolidacji podmiotów na tym rynku, aby zwiększyć siłę konkurencyjną kazachskich firm i podnieść ich atrakcyjność dla zagranicznych inwestorów. Ambicją władz jest osiągnięcie wiodącej roli na regionalnym rynku żywnościowym, wzmocnienie pozycji Kazachstanu jako dostawcy żywności na rynek UE oraz zwiększenie udziału żywności przetworzonej w sprzedaży do 70 proc. w ciągu 3 lat.

W swoim wystąpieniu prezydent sporo uwagi poświęcił potrzebie rozwoju społecznego, zwłaszcza wspierania ludzi młodych, którzy będą stanowili jakościowy fundament kazachskiego społeczeństwa. To do tej grupy jest adresowany program Adal Azamat (Odpowiedzialny Obywatel), którego celem jest kształtowanie „patriotycznego, wykształconego, ciężko pracującego, zdyscyplinowanego, odpowiedzialnego, uczciwego, gospodarnego i życzliwego” społeczeństwa, bo tylko wtedy „nie będzie dla nas rzeczy nieosiągalnych”. Prezydent zaznaczył, że sukces implementacji pryncypiów zawartych w idei Sprawiedliwego Kazachstanu jest powiązany ze społeczną implementacją fundamentalnych wartości zawartych w Odpowiedzialnym Obywatelu.

Ważną społecznie sprawą jest też zapowiadany wzrost płacy minimalnej od 1 stycznia 2024 do kwoty 85 tys. tenge (ok. 830 zł), co oznacza jej podwojenie w stosunku do 2021 r. . To znajdzie swoje odzwierciedlenie we wzroście płac ok. 1,8 mln pracowników, w tym 350 tys. osób zatrudnionych w sektorze państwowym.

Szansa dla Kazachstanu czy ryzykowna gra?

Implementacja fundamentalnych elementów nowego programu gospodarczo-polityczno-społecznego jest zapowiadana na okres 3 lat. Oczywiście bardziej złożone zadania będą wymagały więcej czasu na skuteczną realizację. Odpowiedzialność za przeprowadzenie szeroko zakrojonego programu reform spoczywa na rządzie, ale też na administracji prezydenckiej, bowiem to prezydent Tokajew zapoczątkował program reform i obecnie jest inicjatorem ich kontynuacji.

Projekt Sprawiedliwego Kazachstanu jest na razie ogólną wizją, która będzie wymagać opracowania konkretnych działań oraz skwantyfikowania celów i wskaźników dla weryfikacji skuteczności ich realizacji. Niektóre kwestie mogą też budzić niepokój, zwłaszcza te związane z prywatyzacją i dalszym otwarciem na inwestycje, w tym na rynku energetycznym i finansowym. Chodzi tu zwłaszcza o potencjalne zagrożenie ze strony Rosji, która w obecnej sytuacji geopolitycznej będzie szukała wzmocnienia swojej pozycji i pozyskania dodatkowych źródeł finansowania wojny w Ukrainie. Drugim państwem, które może stanowić zagrożenie dla długookresowej stabilności, gospodarczej samowystarczalności oraz niezależności ekonomicznej są Chiny. Kluczowym wyzwaniem dla Kazachstanu wydaje się więc być zbalansowanie wpływów zagranicznych, by żaden z globalnych ośrodków geopolitycznych nie uzyskał nadmiernego wpływu na procesy gospodarcze w republice, co mogłoby stworzyć też zagrożenie dla stabilności krajowej sceny politycznej.

Zakres działań, które zostały ujęte w programie Sprawiedliwy Kazachstan świadczy bez wątpienia o dogłębnym przemyśleniu i spriorytetyzowaniu czynników, które będą miały największy wpływ na społeczno-gospodarczy kształt przyszłego Kazachstanu. Chodzi tu zwłaszcza o kwestie racjonalnego zarządzania coraz bardziej ograniczonymi zasobami wodnymi, utrzymania dynamiki tranzycji energetyki w bezemisyjną czy kreowania dojrzałego i odpowiedzialnego społeczeństwa obywatelskiego w duchu zasad demokratycznych. Utrzymanie przez władze obranego kursu przemian społecznych, gospodarczych i politycznych zostanie na pewno dostrzeżone i docenione w Brukseli i Waszyngtonie, a pogłębienie relacji z tymi partnerami przyczyni się do wzmocnienia szeroko rozumianej stabilności Kazachstanu i odporności na globalne fluktuacje gospodarcze i nieprzewidziane zagrożenia polityczne.

Jerzy Olędzki

Doktor nauk społecznych w zakresie nauk o polityce, pracę doktorską złożył na Wydziale Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, magister ekonomii i europeistyki, absolwent Wydziału Zarządzania Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi (obecnie Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna) i Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2011 r. specjalizuje się w zagadnieniach geopolitycznych Azji Centralnej i aspektach polityczno-ekonomicznej oraz militarnej współpracy regionalnej. Autor książki "Mocarstwo z panazjatyckiej mozaiki. Geneza i ewolucja Szanghajskiej Organizacji Współpracy".

czytaj więcej

Dlaczego Ormianie są przekonani, że to Azerowie jako pierwsi zaatakowali Górski Karabach?

27 września po raz kolejny wybuchły poważne starcia w Górskim Karabachu, co można już nazwać wojną na dużą skalę. (...) W tym artykule chcę przedstawić fakty i analizy, które udowodnią, że to Azerbejdżanowi było na rękę zaatakować Górski Karabach (Arcach). 

Newsletter Instytutu Boyma

Bądź na bieżąco. Newsletter Instytutu Boyma to wysyłany raz w miesiącu zbiór najważniejszych artykułów, analiz i wydarzeń związanych z polityką, gospodarką i innowacjami w państwach rozwijających się, ze szczególnym naciskiem na Azję

Czy chińscy giganci płatności mobilnych zmienią Hongkong?

Hongkong powrócił do Chin w 1997 roku. Dla  goniącej za rozwojem ekonomicznym Chińskiej Republiki Ludowej był furtką do świata biznesu i handlu, wzorem nowoczesności. Dominował nad kontynentem nie tylko w kwestii rozwoju gospodarczego, ale także kulturowego. Zmęczone wydarzeniami poprzednich dekad Chiny  dopiero co zaczynały budować swoje współczesne dziedzictwo kulturowe, coś, co można by dzisiaj nazwać […]

The phenomenon of ”haigui”

After the darkness of the Cultural Revolution, the times of the Chinese transformation had come. In 1978, Deng Xiaoping realised the need to educate a new generation of leaders: people proficient in science, management and politics. Generous programmes were created that aimed at attracting back to China fresh graduates of foreign universities, young experts, entrepreneurs and professionals.

Tydzień w Azji#18: Nie tylko Huawei. Czy świat podzieli technologiczna żelazna kurtyna?

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości. W tym numerze piszemy o konkurencji o dominację w świecie infrastruktury cyfrowej, sukcesie polskiego piwa w Korei Południowej, wyborach w Indonezji i konsekwencjach wyborów w Australii oraz napływie inwestycji zagranicznych do Kazachstanu.

RP: Czy Korytarz Środkowy będzie remedium na problemy dystrybucyjne? Co z Polską?

Wojna na Ukrainie wymusiła zmianę szlaków dystrybucyjnych biegnących przez Rosję i Ukrainę z Europy Zachodniej do Azji Centralnej i Chin. Dla polskich firm dodatkowym utrudnieniem jest ograniczenie ruchu na przejściach granicznych z Białorusią.

Instytut Boyma nawiązuje współpracę z Adam Institute for Democracy and Peace

Będziemy wspierać Adam Institute for Democracy and Peace z siedzibą w Jerozolimie w prowadzeniu warsztatów metodą Betzavta w Polsce. Więcej informacji o metodzie, a także pierwszych warsztatach Betzavta w Polsce o wolności słowa już wkrótce!

Tydzień w Azji: Inna epidemia, czyli kryzys zdrowia psychicznego w Indiach

Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia ponad 90 milionów Indusów cierpi na zaburzenia psychiczne. (...) Dotyka to szczególnie młodych mieszkańców Subkontynentu. Jak podaje Lancet Global Health w 2016 r. główną przyczyną śmierci w Indiach wśród osób w przedziale wiekowym 15-39 lat było samobójstwo.

‘Nigdy więcej nie przegramy z Japonią’, czyli o konflikcie koreańsko – japońskim

Jadąc na rowerze w Jeonju, mijam plakaty z przekreśloną twarzą premiera Japonii. „No Abe” to slogan, który wybija rytm ostatnich miesięcy. Widać go w telewizji i gazetach. Słychać go na ulicy. W sklepach wywieszane są napisy „nie sprzedajemy japońskich produktów”. Im większy, tym lepszy. Konflikt z Japonią to nie tylko symboliczne prężenie muskułów, ale poważne ekonomiczne problemy. ­­Straty finansowe rosną po obu stronach, ale rząd Moon Jae-ina jest stanowczy. Zwłaszcza, że antyjaponizm mobilizuje naród w sposób, jaki nie widziano w Korei Południowej od protestów przeciwko Park Geyun-hee w 2017 roku.

Krytyka Polityczna: To nie będzie jeszcze rok Brontoroca [co dalej na Dalekim Wschodzie]

Moskwa i Pekin pozostaną w dość bliskim kontakcie, na Indo-Pacyfiku powstanie największa strefa wolnego handlu na świecie, a USA grozi stopniowa utrata znaczenia. Krzysztof Marcin Zalewski o tym, co przyniesie nowy rok na Dalekim Wschodzie.

Wybory parlamentarne w Kirgistanie. Czy tym razem uda się ustabilizować system władzy?

Kiedy wszystkie oczy skierowane są na Kazachstan, w innym państwie Azji Centralnej sytuacja może być równie wybuchowa. 28 listopada odbyły się powtórzone wybory do kirgiskiego parlamentu. Poprzednie, które miały miejsce 4 października 2020 r., doprowadziły do masowych wystąpień społecznych.

Tydzień w Azji #206: Chinom grozi exodus miliarderów

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Tydzień w Azji #154: „Powstanie styczniowe” w Kazachstanie jest groźne dla uranu, ropy, gazu i bitcoina

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Wybory w Turkmenistanie. Dynastia ma się dobrze

O zmianie na prezydenckim stanowisku mówiło się w Turkmenistanie już od pewnego czasu. Oczywiście nie miało to nic wspólnego z przewidywaną porażką rządzącego żelazną ręką Gurbunguły Berdimuchamedowa, bowiem taki scenariusz jest w tej autorytarnie rządzonej republice po prostu nierealny.

Tydzień w Azji #74: Azja to kosztowny region dla ekspatów

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Tydzień w Azji: Powyborcza Azja Centralna w optyce Moskwy i Pekinu

10 stycznia zakończył się wyborczy maraton w Azji Centralnej, w którym Kazachowie wybierali nowy skład parlamentu, a Tadżykowie i Kirgizowie nowego prezydenta, przy czym Kirgistan czekają jeszcze zaplanowane na maj wybory parlamentarne. Praktycznie we wszystkich republikach nie nastąpiły przetasowania we władzach.

Azjatech #186: Mikroprocesory z Indii? Przyjdzie na nie jeszcze poczekać

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Azjatech #44: „Hełm motocyklowy” wykrywający gorączkę na odległość

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Azjatech #185: Adidas otwiera w Chinach stadion wykonany ze starych butów

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Co łączy szamanów i generałów? O problemie weryfikacji wewnętrznych konfliktów Korei Północnej

Ilość potwierdzonych egzekucji i częste zniknięcia polityków przypominają o tym, że w Korei Północnej rządzą zasady społecznego darwinizmu, a próby ograniczenia władzy Kim Dzong-una mogą zostać uznane za wrogie i potraktowane bezwzględnie.

RP: Polska żywność może teraz trafić szerszym strumieniem do Uzbekistanu

W ostatnich kilkunastu latach wielkość obrotów artykułami rolno-spożywczymi Polski z Uzbekistanem nie była imponująca. Teraz może się to zmienić.

Pop, symbol kiczu czy “wielka dama”? 160 lat po śmierci Tekli Bądarzewskiej-Baranowskiej jej muzyka wzbudza kontrowersje

Wszyscy znamy muzykę Fryderyka Chopina, prawie nikt z nas - urodzonej w 1823 r. polskiej kompozytorki – Tekli Bądarzewskiej - Baranowskiej. Obecnie - 160 lat po jej śmierci – Modlitwa Dziewicy jest prawdopodobnie najbardziej znanym „produktem made in Poland” w wielu państwach Azji. Choćby z tego względu Tekla Bądarzewska-Baranowska zasługuje na naszą pamięć. A być może także szersze wykorzystanie w promocji Polski w Azji Wschodniej.

Ekologiczne i energetyczne dylematy Azji Centralnej

Zmiany klimatyczne uderzają nie tylko w system ekologiczny całej planety, ale również w społeczeństwa i gospodarki. Azja Centralna jest modelowym przykładem regionu, który doświadcza praktycznie każdego rodzaju skutków zmian klimatu.

Styczniowa rebelia. Wydarzenia w Kazachstanie i reakcja na nie Rosji, Chin i państw Azji Centralnej

Po 30 latach od stworzenia państwowości, Kazachstan stał się areną wybuchu społecznych niepokojów, wewnętrznych starć, chaosu i politycznej destabilizacji. O ile jednak same społeczne protesty miały silne podłoże ekonomiczne i nie były dużym zaskoczeniem dla obserwatorów sytuacji w republice, o tyle już nagły wybuch przemocy - zwłaszcza atak na członków służb mundurowych, obiekty administracji publicznej, lotnisko i posterunki policji - zaskoczyły prawdopodobnie na równi władze państwa oraz ekspertów na świecie.