Ósmy król Rzymu. Xi Jinping z wizytą we Włoszech

Najważniejszą informacją mijającego miesiąca dotyczącą Azji była wizyta Xi Jinpinga w Europie. Sekretarz Komunistycznej Partii Chin Xi Jinping przybył na Stary Kontynent, aby omówić kwestie współpracy między Państwem Środka a krajami europejskimi. O samej podróży poinformowała z początkiem marca państwowa agencja informacyjna Xinhua, lakonicznie podając, że wizyta odbędzie się na zaproszenie prezydentów Włoch, Francji i księcia Monako. Niepotwierdzona plotka głosiła również o możliwym spotkaniu z papieżem Franciszkiem, do którego jednak nie doszło. Wybór trzech wspomnianych krajów umotywowano pozytywnymi, ciągłymi relacjami polityczno-ekonomicznymi i faktem uznania przez Francję istnienie ChRL jako jednego z pierwszych krajów Zachodu.

Wizyta ta stanowi jeden z ważnych elementów spójnej i wyraziście prowadzonej polityki Xi Jinpinga, który stoi na czele Chin od 2012 roku. Swoją pozycję, odpowiadającą statusowi prezydenta, umocnił on w 2017 roku, po XIX zjeździe partii. Od tego momentu kontroluje on najważniejsze stanowiska państwowe, jak również szeroko rozumianą politykę krajową i zagraniczną. Xi jest drugim po Mao Zedongu politykiem ChRL, którego myśl polityczną jeszcze za życia wpisano do chińskiej konstytucji. Zawarto w niej również, co istotne, jego inicjatywę tzw. Pasa i Szlaku, która stanowi motyw przewodni wizyty Xi w Europie.

Plusy i minusy

Nic więc dziwnego, że włoskie gazety szeroko opisywały tę wizytę, nie pomijając żadnego szczegółu. Najwięcej informacji zawarto w czołowych dziennikach “Repubblica” i “Corriere della Sera”, inne im jednak nie ustępują. Jeszcze przed wizytą pisano o jej wadze i znaczeniu. Przywoływano istotne aspekty, które zostaną poruszone, ale także te, które budziły wątpliwości włoskich polityków. Andrea Goldstein, piszący dla gazety “Sole 24 Ore” przeanalizował pozytywny wpływ przyjazdu chińskiego przywódcy, zaznaczając, że to pierwsza taka wizyta od dziesięciu lat, kiedy to we Włoszech przebywał Hu Jintao. Dziennikarz podkreślił wagę rozmów na temat stosunków ekonomicznych i rozwijania obecności włoskich firm w Państwie Środka, programu “Nowego Jedwabnego Szlaku” i sycylijskiej części wizyty Xi we Włoszech, która znacząco może przyczynić się do rozwoju chińskiej turystyki do Italii. Zauważył także fakt, że chińska gospodarka bardzo się zmieniła i nie jest już w tak dużym stopniu “odgórnie sterowanym monolitem” jak kiedyś. Znacznym problemem może jednak być fakt, że dzięki tej wizycie Chiny mogą przyćmić Europę (a wraz z nią Włochy) na scenie międzynarodowej, tym bardziej, jeśli zwróci się uwagę na obecnie włoskie kłopoty z długiem publicznym. Taka sytuacja zmieniłaby kompletnie układ sił światowych. Problem tego długu również może się Chińczykom przysłużyć, jeżeli zechcą go wykupić i dzięki temu mieć wpływ na włoskie działania w sferze politycznej.

Przyjęty po królewsku

Xi Jinping przyleciał do Włoch wraz z małżonką, Peng Liyuan, wieczorem 22 marca liniami lotniczymi Air China. Przywitany został przez prezydenta Włoch, Sergio Mattarella, któremu towarzyszyła córka Laura. Krótki, lecz napięty program wizyty przewidywał spotkanie z najwyższymi politykami Włoch w piątek, zwieńczony wystawną kolacją na Kwirynale, oraz sobotnią wizytę w Palermo na Sycylii, skąd miał odlecieć do Monako. Jak pisze „Repubblica”, wraz z głową Państwa Środka przybyła iście królewska delegacja, złożona z ochrony osobistej Xi, 120 dziennikarzy i 300 osób, m.in. dygnitarzy politycznych, biznesmenów i ludzi sztuki. Wśród nich warto zwrócić uwagę na osobę ministra spraw zagranicznych, Wang Yi, ministra handlu Zhong Shan, oraz Yang Jiechi. Ten ostatni uznawany jest za jednego z architektów chińskiej polityki międzynarodowej, a więc również idei „Nowego Jedwabnego Szlaku”. Przybył wraz z nimi także członek rady dyrektorów Liang Hua, który zastąpił w delegacji dyrektor finansową Meng Wanzhou, aresztowaną w Kanadzie w związku z aferą Huawei. Od czwartku stolica Włoch została podporządkowana restrykcyjnym zasadom bezpieczeństwa, obejmujących przede wszystkim ścisłe centrum historyczne.

Program wizyty był bogaty w wydarzenia. Już w piątek odbyło się Forum Biznesowe, Kulturalne i Współpracy z krajami Trzeciego Świata, po czym Xi uczestniczył w spotkaniu z Przewodniczącym Izby Deputowanych Roberto Fico i Przewodniczącą Senatu Marią Elisabettą Castellati. Tego dnia złożył jeszcze wieniec przed Grobem Nieznanego Żołnierza.

W sobotę Xi Jinping spotkał się z premierem Giuseppe Conte w Villa Madama, po czym nastąpiło podpisanie umów i memorandów. Tego dnia delegacja chińska wyjechała do Palermo, gdzie nastąpiła prywatna część wizyty Xi. Sycylijska część wizyty, choć utajniona, wiąże się z wielkimi nadziejami na współpracę w ramach „Nowego Jedwabnego Szlaku”, a także w zakresie turystyki. Media podkreślały wypowiedzi Xi, który miał stwierdzić, że „jego wizyta jest dużą reklamą dla wyspy, a także samego Palermo” i że jest pewny, iż „w przyszłości przyjedzie tu wielu chińskich turystów”. Stamtąd chińska delegacja udała się bezpośrednio do Monako, a potem do Paryża.

Kontrowersyjny Jedwabny Szlak

Pomimo ogólnej pozytywnej oceny przebiegu wizyty oraz jej wyników, zwieńczonych podpisaniem memorandum o współpracy włosko-chińskiej w ramach inicjatywy Pasa i Szlaku, zarówno dziennikarze jak i niektórzy politycy (szczególnie skupieni w opozycji parlamentarnej) wysuwają szereg wątpliwości. Związane są one głównie z możliwym wynikającym z tychże ustaleń pogorszeniu relacji Włoch ze Stanami Zjednoczonymi. USA bowiem jest bardzo sceptycznie nastawiona do chińskich projektów „Nowego Jedwabnego Szlaku”, rozpoczętych już w 2013 roku, a na które przeznaczone są olbrzymie kapitały Państwa Środka. Giulia Pompili, dziennikarka „Foglio”, zauważyła, że plany te są dalekosiężne i są także w stanie zabezpieczyć chińskie interesy na każdym możliwym poziomie, przeciwstawiając się potędze amerykańskiej. Wspomniała także, iż pomimo pozytywnej reakcji innych państw europejskich na ten projekt, takich jak Polska, Węgry czy Grecja, to Włochy są pierwszym krajem grupy G7, które podpisały memorandum tej inicjatywy. Podkreśla się także, że sfinalizowane rozmowy prowadzone były w całości przez wicepremiera i ministra rozwoju ekonomicznego, Luigiego Di Maio, bez udziału ministra spraw zagranicznych, co jest ewenementem. Najważniejsze tytuły prasowe nie omieszkały ponadto wspomnieć o niechętnym stosunku do memorandum wicepremiera Matteo Salviniego, związanego z rządzącą Lega Nord. Stwierdził on krótko, że „nie [należy] mówić, że Chiny są krajem wolnego rynku”, jednocześnie podkreślając, że jest zadowolony z zakończonej wizyty i perspektywy otwarcia handlu na równych zasadach. Chciałby także utrzymać kontrolę nad tym, kto i w jakich sektorach zamierza we Włoszech inwestować, aby zapewnić bezpieczeństwo kraju. Jego nieobecność na oficjalnej kolacji na Kwirynale była pomimo wszystko znacząca.

Polemiki wokół podpisanego memorandum i związanego z tym bezpieczeństwa Włoch, zarówno ekonomicznego, jak i politycznego, równoważą jednak informacje o pozytywnym przebiegu wizyty i entuzjastycznym jej oddźwięku w chińskiej prasie. Xi Jinping został na jej łamach okrzyknięty „ósmym królem Rzymu”, relacjonowano uroczyste podjęcie delegacji, a także pisano o pierwszym i najprawdopodobniej nie ostatnim eksporcie pomarańczy włoskich do Państwa Środka (co było efektem wielu starań włoskiego ministra gospodarki). Wszystko to podsumowuje wypowiedź Xi Jinpinga przedrukowana na łamach „Corriere della Sera”. Odwołał się w niej do twórczości Alberto Moravii, mówiąc o przyjaźniach, których nie wybiera się przypadkowo, lecz zgodnie z namiętnościami, które nami dominują. Nawiązał tym do historycznej ciągłości relacji między oboma krajami i znaczeniu tego spotkania dla historii obu krajów, które wprowadza wzajemne kontakty w nową epokę.