Kwartalnik Boyma – nr 3 (5) /2020

W nowej rzeczywistości pandemicznej oddajemy w Państwa ręce trzecie wydanie Kwartalnika Boyma w 2020 r. Poruszamy w nim szereg zagadnień związanych z COVID-19, w tym stan epidemii w Azji Centralnej i w Korei Południowej, relacjami na linii Pekin-Waszyngton, a także uwagi dotyczące tzw. „dyplomacji maseczkowej” uprawianą przez Chiny.

Kwartalnik Boyma jest owocem pracy ponad dwudziestoosobowego zespołu Instytutu Boyma. Prezentujemy w nim artykuły zorganizowane tradycyjnie wedle kryterium geograficznego w działach: Azja Centralna, Azja Południowa, Azja Wschodnia, Bliski Wschód czy Zakaukazie. W tym numerze osobną część kwartalnika poświęciliśmy na format współpracy z Chinami w ramach 17+1, który w najbliższym czasie będzie dalej znajdował się  pod wpływem konfliktu chińsko-amerykańskiego z jednej strony, a z drugiej strony ewolucji wewnątrz Unii Europejskiej, która w rosnącym stopniu uznaje Pekin nie tylko za ważnego partnera, ale jednocześnie również za systemowego rywala.

W dziale poświęconym Azji Centralnej prezentujemy dwie analizy autorstwa Jerzego Olędzkiego i Michała Chabrosa. Jerzy Olędzki analizuje zwiększające się w ostatnich latach zakupy broni w Azji Centralnej, na których znacznie zyskują amerykańskie koncerny, rozpychając się na rynkach dotychczas silnie zdominowanych przez Rosję. Zaś Michał Chabros zastanawia się, jak COVID-19 wpłynie na współpracę regionalną.

W kolejnym tekście Magdalena Rybczyńska opisuje reinterpretację tradycyjnego powitania Namaste w Azji Południowej. Dzięki temu, że jest bezdotykowe, zdobyło uznanie wśród światowych liderów w dobie koronawirusa.

Natomiast w dziale poświęconym Azji Wschodniej znajdą Państwo teksty Karoliny Załęgowskiej, Eweliny Horoszkiewicz i Marcina Świerzyny poświęcone Chinom i Hongkongowi w dobie epidemii w perspektywie społecznej, technologicznej i kulturowej. Stażystka Instytutu Boyma Sabina Rakoczy razem z Jakubem Kamińskim napisali zaś komentarz podsumowujący początki epidemii w Chinach, a także wzrost napięć na linii Waszyngton-Pekin w czasach pandemii. W tle pojawia się również zwięzła analiza dotycząca stosunku dwóch głównych amerykańskich partii politycznych do Chińskiej Republiki Ludowej. Dział wieńczy artykuł Romana Husarskiego, który mieszkając na Półwyspie Koreańskim, krytycznym okiem dzieli się refleksjami nad polityką wobec COVID-19 wdrożoną przez Seul.

Następnie zapraszamy do lektury analizy o irańskim kryzysie narkotykowym autorstwa Antoniego Jakubowskiego. W tekście porusza kwestie znowelizowanej ustawy o narkotykach (z 2018 r.), nielegalnego handlu używkami na granicy afgańsko-irańskiej, a także nieudanej polityki społecznej mającej na celu opanowanie rozprzestrzenienia się nałogu wśród osób młodych. Szacuje się, że w 2019 r. aż 2,6 miliona Irańczyków było uzależnionych od narkotyków, w tym głównie heroiny. Obecnie Iran jest krajem o prawdopodobnie największej liczbie uzależnionych od tego narkotyku na świecie.

Działy regionalne zamyka tekst o Kaukazie. Stażystka Instytutu Boyma, Ani Minasyan, napisała analizę dotyczącą pierwszych miesięcy rozprzestrzeniania się COVID-19. Obserwuje w nich działania podjęte przez Gruzję, Armenię i Azerbejdżan, analizując wprowadzanie nowych regulacji i powoływanie nowych organów, które miały za zadanie zapobiec rozprzestrzenianiu się zarazy.

W części poświęconej identyfikacji globalnych trendów Magdalena Sobańska-Cwalina rozważa konsekwencje pandemii dla planowania przestrzennego, urbanistyki i architektury. W jaki sposób epidemia wpłynie na zarządzanie przestrzenią miejską? Jak zmieni  biura? Czy dotknie sfery domowej? Analityczka próbując uchwycić aktualne trendy, odwołuje się do szeregu przykładów z państw europejskich i azjatyckich. W tej samej sekcji Dawid Juraszek prosto z Kantonu snuje rozważania nad zmianami klimatycznymi, ekologią i COVID-19. Analizuje w tekście krótkotrwałe i długotrwałe konsekwencje inicjatyw podejmowanych na arenie międzynarodowej  w ścisłym nawiązaniu do najnowszej literatury przedmiotu.

Osobom zainteresowanym rozważaniami strategicznymi serdecznie polecamy obszerną analizę Krzysztofa M. Zalewskiego i Pawła Behrendt poświęconą Czterostronnemu Dialogowi nt. Bezpieczeństwa (QUAD), czyli „Kwadryga na Indopacyfiku – ani sojusz, ani efemeryda”. Autorzy argumentują, że Quad wywołał do tej pory więcej dyskusji niż podjęto faktycznych działań w celu jego formalizacji i utrwalenia wpływu na scenie międzynarodowej, lecz wobec wzrastającej potęgi autorytarnych Chin dialog może być w przyszłości użytecznym instrumentem w polityce zagranicznej czterech demokratycznych potęg morskich: USA, Japonii, Indii i Australii.

W sekcji 17+1 publikujemy wywiad przeprowadzony przez Krzysztofa M. Zalewskiego z Michałem Wójcikiem, Dyrektorem Departamentu ds Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Gospodarki i Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Celem rozmowy jest nakreślenie pól do współpracy w ramach 17+1, a także zastanowienie się nad celowością istnienia tej platformy. W drugiej części sekcji znajduje się polemiczny tekst Patrycji Pendrakowskiej dotyczący współpracy z Chinami i funkcjonowania polskiego świata studiów sinologicznych i area studies w spolaryzowanej rzeczywistości geopolitycznej.

W dziale varia Karolina Zdanowicz analizuje konsekwencje zamachu Aum Shinrikyo w 1995 r. , a także pojmanie guru sekty w kontekście prawa wolności religijnej w Japonii. Analityczka zastanawia się między innymi nad tym, jak finanse ugrupowania Aum Shinrikyo zostały spożytkowane na dotowanie budowy laboratorium broni masowej zagłady czy przedsięwzięcia podróży do Afryki w celu zdobycia wirusa Ebola.

Dziękujemy również panu Jerzemu Czajewskiemu za podzielenie się z nami niewątpliwie niezwykle cennym historycznie materiałem i artykułem dotyczącym cmentarza w Harbinie, gdzie na przełomie XIX i XX w. pochowanych zostało wielu znanych Polaków budujących to miasto na dalekim krańcu Mandżurii. Fotografie i mapy pozwalają w pewnej mierze odtworzyć ówczesną przestrzeń cmentarza. Powyższy artykuł zmusza nas też do zadania sobie pytania: czy dostatecznie pielęgnujemy pamięć historyczną o Polakach, którzy niegdyś zamieszkiwali Państwo Środka? Osoby zainteresowane Harbinem i jego przeszłością zachęcamy do obejrzenia na naszym kanale youtube materiału filmowego nagranego przez Patrycję Pendrakowska z Łucją Drabczak, w którym przedstawia swoje wspomnienia z dzieciństwa spędzonego w Chinach.

Zainteresowanych owocami prac Instytutu Boyma zapraszamy do śledzenia naszych cotygodniowych aktywności. Na bieżąco o sprawach ważnych dla Azji, Europy i Polski informujemy opinię publiczną dzięki formatom Tydzień w Azji i Azjatech prowadzonymi wspólnie z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości (PWTP) na portalu wnp.pl. Publikujemy nasze artykułu również we współpracy z magazynem Forbes, a nasi analitycy piszą teksty dla szeregu polskich czasopism i platform internetowych, w tym dla Kultury Liberalnej, Liberte, Nowej Konfederacji, Tygodnika Powszechnego, Polityki czy magazynu ZNAK. Jesteśmy również aktywnymi uczestnikami audycji radiowych poświęconych sprawom globalnym. Współpracujemy również z Polską Agencją Prasową, dzięki czemu redakcje w Polsce dostają nasze materiały w formie depesz. Uruchomiliśmy również nowy format podcastów, czyli internetowych programów dźwiękowych, który koordynuje z ramienia Instytutu Boyma Iga Bielawska. Wszystkich Czytelników i Czytelniczki zapraszamy do dyskusji nad tekstami w naszych mediach społecznościowych, a tych i te spośród nich, które mogą sobie na to pozwolić, prosimy o wsparcie naszej działalności w formie darowizn. Dzięki nim będziemy mogli tworzyć i udostępniać jeszcze więcej treści, wzbogacając polską debatę publiczną o czekających nas szansach, zagrożeniach i wyzwaniach.

Patrycja Pendrakowska wraz z zespołem Instytutu Boyma