Programy wyborcze pięciu komitetów wyborczych a sprawa Azji

W programach wyborczych ogólnopolskich komitetów, które wystawiły swoich kandydatów do Sejmu, temat Azji jest potraktowany bez należytej staranności. Można uwagę tę rozszerzyć wobec całego zagadnienia polskich polityki zagranicznej, której w programach wyborczych poświęcono zdecydowanie zbyt mało przestrzeni. Programy wyborcze, skupiając się przede wszystkim na sprawach wewnętrznych, pokazują jednocześnie zaściankowość myślenia polityków o Polsce i jej miejscu na świecie. Wśród programów wyborczych wyróżnia się Prawo i Sprawiedliwość, które jako jedyne wspomina o Azji. Jako Instytut Boyma chcielibyśmy zaznaczyć, że tekst ten jest apolityczny, a sama organizacja jest neutralna politycznie – tekst powstał na podstawie analizy opublikowanych na początku i w połowie września programów wyborczych.

PiS zauważa rosnącą rolę rozwoju technologicznego na świecie, zaznaczając przy tym Azję, i upatruje szansę dla Polski w rozwoju infrastruktury morskiej i powietrzno-lądowej z państwami azjatyckimi. W programach Koalicji Obywatelskiej, Konfederacji Wolność i Niepodległość, PSL-KP i Sojuszu Lewicy Demokratycznej (Lewicy) temat Azji (a także myślenia strategicznego wobec polityki zagranicznej) jest całkowicie nieobecny. Jest to konsekwencja krótkowzrocznej perspektywy na politykę globalną i brak zrozumienia przemian społecznych, politycznych i gospodarczych zachodzących na świecie. A przecież oddziałują one na Polskę! Pozostaje jedynie głośno się zastanowić, ile osób idących na wybory w ogóle interesuje się tym, jak wpływ głosu oddanego na daną partię przełoży się na pozycję Polski na arenie globalnej.

KW Prawo i Sprawiedliwość

Współpraca

PiS obiecuje realizowanie obopólnie korzystnej współpracy, wymieniając z państw azjatyckich Japonię, Chiny i Indie. Zdaniem PiS, Polska ma potencjał do tego, aby stać się ważnym uczestnikiem międzynarodowych stosunków gospodarczych. Twierdzi również, że jest szansa na zmianę przebiegu linii transportowych w skali globalnej, które będą bardziej zgodne z interesem Polski. Wpisuje w rozwój stosunków z gospodarczych pomysł budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego i rozbudowy portów nad Bałtykiem.

Trójmorze i niejasna równorzędna rola USA i Chin

PiS określa Trójmorze jako jeden z najważniejszych strategicznych projektów w zakresie polityki zagranicznej. Trójmorze – jak rozumiem w tym kontekście łączone przede wszystkim z rozbudową połączeń infrastrukturalnych – ma przyczynić się do wzrostu UE i zwiększyć atrakcyjność tego obszaru dla Stanów Zjednoczonych i Chin.

To jest skądinąd bardzo ciekawa kwestia, że PiS zdecydował się na umieszczenie dwóch strategicznych rywali w sporze handlowym, umieścić obok siebie w kontekście Trójmorza. Ten aspekt wymaga jednak osobnego tekstu, dlatego jest na razie jedynie zasygnalizowany.

Pomoc humanitarna

Azja pojawia się również w kontekście udzielania pomocy humanitarnej w celu redukcji presji migracyjnej. Równorzędnie wymienia się Azję obok Afryki. Warto jednak zastanowić się, dlaczego nie jest obecna współpraca rozwojowa dla potrzebujących państw tych kontynentów. Czy Polska zamierza przede wszystkim działać wtedy, kiedy mleko już się rozlało? Czy jednak zadecyduje się na długoterminową strategiczną współpracę z państwami rozwijającymi się w formie tzw. współpracy rozwojowej.

Kontekst technologiczny

Azja pojawia się również w odniesieniu do potrzeby rozwoju technologicznego w Polsce. Przedstawiony jest dalekosiężny plan: „wysoki stopień cyfryzacji Polski stworzy jej możliwość konkurowania na nowych rynkach opartych o rozwój technologiczny”. Konkurować mamy z przedsiębiorstwami europejskimi, azjatyckimi i amerykańskimi.  Czytamy w nim, że cyfryzacja w Polsce nie jest już możliwością, lecz koniecznością. W odniesieniu do tego wątku dominują sformułowania takie jak potencjał do zwiększenia wzrostu, zwiększenie innowacyjności czy „ponadprzeciętny efekt w postaci przyrostu produktu w porównaniu do  innych sposobów jego zwiększania”. Konkludują, między wierszami PiS zauważa, że Polska jest na bakier z cyfryzacją w odniesieniu do czołowych graczy na trzech kontynentach, jest świadoma przewagi technologicznej państw azjatyckich.

KKW KOALICJA OBYWATELSKA

Niestety brak programu prowadzenia polityki zagranicznej wobec państw azjatyckich.

KW Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL-Koalicja Polska)

Niestety brak programu prowadzenia polityki zagranicznej wobec państw azjatyckich.

KW Konfederacja Wolność i Niepodległość

W momencie pisania nie byłam w stanie znaleźć programu wyborczego poza spotem wyborczym, który nie zawierał informacji o polityce wobec Azji.

KW Sojusz Lewicy Demokratycznej (Lewica)

Niestety brak programu prowadzenia polityki zagranicznej wobec państw azjatyckich.

Partia Lewica Razem w swoim programie partyjnym umieściła bardzo ciekawe postulaty stawiające na rozwój relacji z krajami Azji Środkowej. Lewica Razem silnie wstawia się za terenami spornymi, na przykład otwarcie pisze o braku swojego przyzwolenia na sytuację w Górskim Karabachu, krytykując postawy Turcji, Rosji i Iranu.

Lewica Razem wspiera również wzmocnienie dla Partnerstwa Wschodniego (na tym polu mogłaby prowadzić wspólną politykę np. z PiS, który też podkreśla rolę tego formatu). O Chinach w zasadzie nie wspomina w ogóle w programie. Partia odwołuje się jedynie do dominacji rosyjsko-chińskiej w Azji Środkowej i uważa, że pogłębione zaangażowanie Unii Europejskiej w tym regionie może zrównoważyć obecną sytuację.

W Instytucie Boyma 4 października planujemy zorganizować debatę „Dlaczego warto wprowadzić myślenie o Azji do programów wyborczych i politycznych partii i jak to zrobić?” Kiedy ustalimy finalny termin, niezwłocznie o tym Państwa poinformujemy!

Patrycja Zdybel (ur. Pendrakowska), fundatorka i wiceprezeska zarządu Instytutu Boyma. Zajmuje się przede wszystkim obszarem chińskojęzycznym oraz globalnymi przemianami zachodzącymi w Azji. W 2025 r. broniła doktorat na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie. Obecnie prowadzi na Uniwersytecie Warszawskim zajęcia poświęcone ideom politycznym we współczesnych Chinach. Ukończyła studia licencjackie z sinologii, socjologii i filozofii w ramach MISH na Uniwersytecie Warszawskim. Posiada również dwa tytuły magistra – z prawa finansowego oraz antropologii.