Wstęp
Korea Pólnocna pozostaje jednym z najbardziej zamkniętych systemów politycznych współczesnego świata. Dostęp do rzetelnych informacji o funkcjonowaniu państwa oraz życiu jego elit jest bardzo ograniczony, dlatego relacje byłych przedstawicieli aparatu władzy mają szczególną wartość poznawczą. Niniejszy tekst, inspirowany świadectwem Han Jin-myunga, byłego północnokoreańskiego dyplomaty, stanowi próbę analizy życia elit Korei Północnej w ujęciu zbliżonym do stylu publikacji Instytutu Boyma, łączącego podejście analityczne z refleksją nad mechanizmami władzy i strukturami społecznymi. Świadectwo Han Jin-myunga można znaleźć w książce „Byłem północnokoreańskim dyplomatą”. Książka jest dostępna tutaj: https://www.amazon.pl/dp/B0G47VWM1D/.
Książka składa się z dwóch części, z których obie mają formę wywiadu rzeki. Pierwsza koncentruje się na funkcjonowaniu systemu północnokoreańskiego od wewnątrz, natomiast druga poświęcona jest polityce zagranicznej Korei Północnej. Zawiera ona również unikatowe wątki dotyczące relacji polsko–północnokoreańskich, o których dotąd nie pisano. Publikacja wyróżnia się na tle innych tego typu opracowań także tym, że jej pierwsze wydanie ukazało się w języku polskim. Następnie została przetłumaczona na język angielski i francuski.
Han Jin-myung kształcił się w zakresie języka francuskiego na Uniwersytecie Języków Obcych w Pjongjangu oraz na Uniwersytecie im. Kim Ir Sena, co otworzyło mu drogę do kariery w strukturach państwowych. Następnie pracował w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Korei Północnej, gdzie zajmował się relacjami z państwami afrykańskimi oraz propagowaniem ideologii dżucze poza granicami kraju. W latach 2013–2015 pełnił funkcję trzeciego sekretarza w ambasadzie Korei Północnej w Hanoi. W styczniu 2015 roku zdecydował się na ucieczkę i uzyskał azyl w Korei Południowej. Po ucieczkę współpracował z południowokoreańskimi służbami wywiadowczymi, a następnie przez pewien czas mieszkał razem z rodziną w Wielkiej Brytanii. W 2023 roku powrócił do Korei Południowej. Jego doświadczenie czyni go jednym z nielicznych “insiderów” zdolnych do przedstawienia mechanizmów funkcjonowania północnokoreańskiej dyplomacji i struktur władzy „od środka”.
Analiza
Han Jin-myung zwraca uwagę, że system północnokoreański opiera się na ścisłej hierarchii społecznej, w której kluczową rolę odgrywa tzw. „klasa rdzeniowa” . Przynależność do niej wynika przede wszystkim z genealogii politycznej: zasług przodków, zwłaszcza udziału w wojnie koreańskiej lub działalności rewolucyjnej. Elity nie są więc definiowane przez kapitał ekonomiczny, lecz przez kapitał polityczno-symboliczny, oparty na lojalności wobec dynastii Kimów. W praktyce oznacza to dziedziczenie przywilejów oraz dostęp do kluczowych zasobów państwa, takich jak edukacja, mieszkania w Pjongjangu czy stanowiska w aparacie partyjnym i państwowym. Istotnym elementem reprodukcji elit jest system edukacyjny. Prestiżowe szkoły, takie jak szkoła Changdok, do której uczęszczał Han Jin-myung, skupiają dzieci najwyższych kadr państwowych. Sprzyja to utrwalaniu sieci powiązań oraz ideologicznej jednolitości. Edukacja nie ma charakteru neutralnego – stanowi narzędzie internalizacji narracji państwowej, w której przywódcy pełnią niemal quasi-religijną rolę. Stolica Korei Północnej pełni zarówno funkcję centrum politycznego, jak i symbolicznego. Dzielnice takie jak Mangyongdae, zamieszkane przez elity, są starannie zarządzanymi przestrzeniami reprezentacyjnymi. Opisywane przez Han Jin-myunga dzieciństwo wskazuje na istnienie swoistej „złotej klatki”: przestrzeni względnego komfortu materialnego, która pozostaje jednak pod pełną kontrolą państwa. Mieszkania nie są własnością prywatną, lecz przydzielane przez władze i w każdej chwili mogą zostać odebrane. Oznacza to, że elity funkcjonują w systemie przywilejów warunkowych – ich status zależy od ciągłej lojalności. Uprzywilejowanie nie oznacza więc autonomii, lecz głębsze uwikłanie w strukturę władzy.
Jednym z wyróżników elit jest dostęp do nauki języków obcych. Instytucje takie jak Uniwersytet Języków Obcych w Pjongjangu przygotowują kadry do kontaktów międzynarodowych. Nauka języków, francuskiego, angielskiego, a nawet polskiego, nie służy jednak indywidualnemu rozwojowi, lecz realizacji interesów państwa. Studenci są kształceni jako narzędzia reprezentacji Korei Północnej na arenie międzynarodowej.
Paradoksalnie, kontakt z wiedzą o świecie zewnętrznym może prowadzić do dysonansu poznawczego. Propagandowy obraz Zachodu często rozmija się z rzeczywistością poznawaną poprzez literaturę czy materiały audiowizualne. W dłuższej perspektywie może to osłabiać ideologiczną spójność elit. Ścieżka kariery przedstawicieli elit jest stosunkowo jasno określona: edukacja, następnie służba wojskowa, a potem praca w aparacie państwowym. Służba w Koreańskiej Armii Ludowej pełni nie tylko funkcję obowiązku, ale także testu lojalności i narzędzia socjalizacji politycznej. Po jej zakończeniu najbardziej obiecujący trafiają do instytucji takich jak Ministerstwo Spraw Zagranicznych. System ten ma charakter zamknięty i reprodukcyjny – dostęp do najwyższych stanowisk pozostaje ograniczony do wąskiej grupy, choć zdarzają się sporadyczne wyjątki.
Praca w instytucjach państwowych ukazuje specyfikę północnokoreańskiego modelu zarządzania. Formalne struktury istnieją, jednak rzeczywista władza jest silnie scentralizowana i skupiona wokół przywódcy. Dokumenty przygotowywane przez urzędników wymagają zatwierdzenia bynajmniej pośrednio przez Kim Dzong-una lub jego otoczenie.
W efekcie nawet elity administracyjne nie posiadają realnej autonomii decyzyjnej. Jednocześnie system wymaga od nich wysokich kompetencji i pełnego zaangażowania. Długie godziny pracy, obowiązki ideologiczne oraz udział w ceremoniach państwowych stanowią integralną część ich życia zawodowego. Kluczowym elementem funkcjonowania elit jest rozbudowany system kontroli, obejmujący zarówno jednostki, jak i ich rodziny. Szczególnie istotny jest mechanizm odpowiedzialności zbiorowej, w przypadku ucieczki jednego członka rodziny konsekwencje ponoszą jego bliscy tak jak w przypadku Han Jin-myunga. Rozwiązania te mają charakter prewencyjny i skutecznie ograniczają skłonność do nielojalnych zachowań, jednocześnie jednak generują napięcia i mogą prowadzić do erozji zaufania wobec systemu. Relacja Han Jin-myunga pokazuje, że nawet osoby głęboko zakorzenione w strukturach władzy mogą z czasem zacząć kwestionować oficjalną narrację. Proces ten jest stopniowy i wynika z konfrontacji ideologii z realnym doświadczeniem.
Druga część książki koncentruje się na polityce zagranicznej Korei Północnej, ukazując ją jako narzędzie przetrwania reżimu oraz sposób na równoważenie wpływów największych mocarstw. Szczególną uwagę poświęcono relacjom z państwami Azji Południowo-Wschodniej oraz znaczeniu ASEAN-u, który stanowi dla Pjongjangu istotną platformę dyplomatyczną, umożliwiającą utrzymywanie kontaktów międzynarodowych mimo izolacji oraz łagodzenie napięć poprzez udział w regionalnych forach dialogu.
Zakończenie
Analiza oparta na relacji Han Jin-myunga pozwala dostrzec wewnętrzne sprzeczności systemu północnokoreańskiego. Z jednej strony mamy do czynienia z wysokim poziomem organizacji instytucjonalnej, z drugiej – z niemal całkowitym brakiem autonomii decyzyjnej. Dostęp do wiedzy o świecie zewnętrznym, który miał wzmacniać państwo, może paradoksalnie prowadzić do podważenia jego ideologicznych fundamentów. Sam Han Jin-myung wiele zaryzykował, dzieląc się swoją historią – i choć odsłania kulisy funkcjonowania systemu, przyznaje również, że jego decyzja o odejściu nie była wolna od wątpliwości i wewnętrznych rozterek.
Nicolas Levi Analityk ds. Korei Północnej i Korei Południowej. Adiunkt w Instytucie Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych Polskiej Akademii Nauk. Autor 7 książek, ponad 20 artykułów naukowych, 50 raportów analitycznych związanych z Półwyspem Koreańskim, Polską i pokrewnymi zagadnieniami. Prowadzi wykłady na najlepszych uczelniach w Polsce i za granicą. Autor projektu analitycznego nkreports.com, dotyczącego spraw gospodarczych i politycznych Korei Północnej.
czytaj więcej
Azjatech #98: Polak stanął na czele jednej z największych firm telekomunikacyjnych w Uzbekistanie
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Azjatech #203: Kazachstan wprowadza elektroniczny system kontroli przepływu towarów
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Koreański szamanizm jako wyzwanie dla badaczy
„Problem szamanizmu był i pozostaje jednym z najtrudniejszych problemów w historii religii” pisał słynny rosyjski etnograf i religioznawca Siergiej Tokariew. Być może żaden z przykładów nie jest tak wyraźnym potwierdzeniem tej tezy jak muism[1], czyli szamanizm koreański. Badania nad rodzimą religią kraju Spokojnego Poranka dostarczają bardzo wielu pytań, na które zazwyczaj trudno udzielić jednoznacznej odpowiedzi. […]
Roman HusarskiMiasto Lwa zachwyca nie tylko futurystycznym krajobrazem drapaczy chmur, ale także stopniem zaawansowania technologicznego.
Sabina RakoczyPolska wybiera się na G20 do Miami: jakie lekcje płyną z Azji?
Coraz bliższa obecność przy G20 oznacza nie tylko prestiż, ale także konieczność zbudowania własnej, przemyślanej marki, narracji i strategii, która będzie rozpoznawalna na świecie.
Patrycja ZdybelEgipt od dawna jest strategicznym partnerem Stanów Zjednoczonych i niektórych państw UE na Bliskim Wschodzie. Jego znaczenie w regionie wzrosło dodatkowo po wydarzeniach Arabskiej Wiosny, która w krajach takich, jak Libia czy Syria skutkowała wojnami domowymi. Jednak brutalna polityka wewnętrzna prezydenta Abd al-Fattaha as-Sisiego, sprawującego autorytarną władzę od 2014 roku, karze zadać pytanie o granicę współpracy z tym reżimem. Czy należy sprzedawać mu broń?
Anneliese MistelTydzień w Azji #152: Putin jedzie do Indii. Przyjaźń na każdą pogodę?
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Azjatech #162: Apple stopniowo odwraca się od Chin
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Tydzień w Azji #81: Japonia podnosi wiek emerytalny. Będzie można pracować do 70 i dłużej
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Nowa flaga na Pacyfiku? Bougainville i droga do niepodległości
Na zachodnim Pacyfiku grupa 300 tys. ludzi od lat walczy o niepodległość swoich wysp. Dlaczego pomimo krwawej wojny i jednogłośnym wyniku referendum nie udaje im się uzyskać państwowości? Co stoi na przeszkodzie i jaką rolę odgrywa w tym przedsięwzięciu zamknięta prawie 40 lat temu kopalnia?
Paweł KrzeszewskiTydzień w Azji #22: Biznes boi się ekstradycji do Chin
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości. W tym numerze wiadomości z Hongkongu, Turkmenistanu, Kirgistanu, Australii oraz Chin.
Azjatech #131: Koniec targetowanych reklam w Chinach?
Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
RP: Południowokoreański biznes i kultura. Jak przygotować się do spotkania?
Polskie firmy coraz częściej mają możliwość budowania relacji z południowokoreańskimi przedsiębiorcami. Pomimo zmian w ostatnich dekadach, w Korei nadal jest ważna hierarchia, wykonywane gesty i koncepcja „zachowania twarzy” w relacjach biznesowych.
Andrzej PieniakForbes: W koreańskich czebolach pałeczkę przejęła nowa generacja. I chce wyznaczać globalne trendy
Południowokoreańskie czebole dokonują właśnie istotnej reorientacji swej aktywności biznesowej. Starają się przy tym jak najskuteczniej wpisać w trendy rozwoju technologii przyszłości. Te wyzwania spoczywają na barkach nowego pokolenia liderów.
Andrzej PieniakTydzień w Azji #149: Litwa solą w oku Chin
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Raport po spotkaniu o polsko-azjatyckiej współpracy w dziedzinie nowych technologii
Analitycy i analityczki Instytutu Boyma razem z osobami związanymi z sektorem nowych technologii oraz administracją poszukiwali wspólnie propozycji odpowiedzi na wyzwania stojące przed Polską i jej najbardziej innowacyjnymi przedsiębiorstwami. Prezentujemy wyniki pracy w formie niniejszego raportu.
Tydzień w Azji #214: Rząd Kanady chce wyjaśnić ingerencję Chin w ostatnie wybory
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Styczniowa rebelia. Wydarzenia w Kazachstanie i reakcja na nie Rosji, Chin i państw Azji Centralnej
Po 30 latach od stworzenia państwowości, Kazachstan stał się areną wybuchu społecznych niepokojów, wewnętrznych starć, chaosu i politycznej destabilizacji. O ile jednak same społeczne protesty miały silne podłoże ekonomiczne i nie były dużym zaskoczeniem dla obserwatorów sytuacji w republice, o tyle już nagły wybuch przemocy - zwłaszcza atak na członków służb mundurowych, obiekty administracji publicznej, lotnisko i posterunki policji - zaskoczyły prawdopodobnie na równi władze państwa oraz ekspertów na świecie.
Jerzy OlędzkiTydzień w Azji #91: Indie przyciągają inwestycje zagraniczne. Nie wszyscy korzystają tak samo
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Walka o dom, która trwała 27 lat. Historie rdzennych Tajwańczyków #2
Zagłębiając się w lokalną politykę Tajwanu niemal ciągle słyszymy od włodarzy wyspy, jak ważnymi wartościami są dla nich równość i inkluzywność. I chodzi tu nie tylko o osoby nieheteronormatywne, ale także o podkreślenie multikulturowości charakteryzującej wyspę.
Karolina KodrzyckaTydzień w Azji #225: Chiny wpadły we własne sidła. Odpuszczą, czy będą walczyć o zachowanie twarzy?
Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.
Decyzją milionów Amerykanów Joe Biden z ramienia Partii Demokratycznej 20 stycznia 2021 r. zostanie zaprzysiężony na 46. prezydenta USA. Wraz z nim stery w zarządzaniu państwem przejmuje Kamala Harris.
Iga BielawskaPodbiła jeden z najtrudniejszych rynków świata. Ma trzy rady dla polskich firm
- Na ważne spotkanie zawsze zakładałam najwyższe szpilki. To bardzo szybko regulowało mój status w sytuacjach biznesowych - mówi Agnieszka Wronkowska, która w latach 2014-2019 pracowała w Indiach jako Managing Director dla Toruńskich Zakładów Materiałów Opatrunkowych.
Krzysztof ZalewskiWnioski ze spotkania ekspertów relacji polsko-indyjskich, Warszawa 16 maja 2025 r.
Wnioski ze spotkania ekspertów relacji polsko-indyjskich, Warszawa 16 maja 2025 r. Na podstawie dyskusji przygotowały: Ada Dyndo (Indyjsko-Polska Izba Gospodarcza – IPCCI) i Patrycja Pendrakowska (Instytut Boyma) 16 maja 2025 r. odbyło się spotkanie warszawskich ekspertów relacji polsko-indyjskich zorganizowane przez IPCCI reprezentowane przez Adę Dyndo i JJ Singha, przy współpracy z Instytutem Boyma reprezentowanym przez […]
Ada Dyndo