Publicystyka

Fake newsy i farmy trolli – streszczenie spotkania

W dniu 17 grudnia br. w siedzibie Instytutu Boyma odbyła się autorska debata na podstawie reportaży wcieleniowych Anny Sobolewskiej i Katarzyny Pruszkiewicz. Dziennikarki przedstawiły w jaki sposób wygląda praca w przemyśle dezinformacji, a także wyjaśniły jak tworzenie manipulowanych i opłacanych wypowiedzi w Internecie może wpłynąć na opinię publiczną.

Instytut Boyma 15.04.2020

Prowadząca: Patrycja Pendrakowska – prezes Instytutu Studiów Azjatyckich i Globalnych im. Michała Boyma

Goście:

  • Anna Sobolewska – dziennikarka od 2016 roku związana z redakcją „Superwizjera” telewizji TVN. Absolwentka filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. Współzałożycielka Koła Naukowego Dziennikarstwa Śledczego UW oraz studenckiego bloga dziennikarskiego org. Wraz z Bertoldem Kittelem i Piotrem Wacowskim laureatka nagrody Grand Press 2018 w kategorii dziennikarstwo śledcze oraz nagrody im. Andrzeja Woyciechowskiego za reportaż „Polscy neonaziści”.
  • Katarzyna Pruszkiewicz – dziennikarka Fundacji Reporterów. Przez pół roku pracowała na farmie trolli, by napisać reportaż o tym, jak się manipuluje opinią publiczną. Studentka dziennikarstwa i fotografii na Uniwersytecie Warszawskim.

W dniu 17 grudnia br. w siedzibie Instytutu Boyma odbyła się autorska debata na podstawie reportaży wcieleniowych Anny Sobolewskiej i Katarzyny Pruszkiewicz. Dziennikarki przedstawiły w jaki sposób wygląda praca w przemyśle dezinformacji, a także wyjaśniły jak tworzenie manipulowanych i opłacanych wypowiedzi w Internecie może wpłynąć na opinię publiczną. Poniżej mogą się Państwo zapoznać z zapisem wypowiedzi naszych gości. Natomiast nagranie ze spotkania można znaleźć pod linkiem: https://soundcloud.com/user-973094334/fake-newsy-i-farmy-trolli

Jako pierwsza na naszym spotkaniu opowiedziała o swoich doświadczeniach  Anna Sobolewska, która pracowała dla firmy NewsWeb przedstawiającej się jako prawicowy portal informacyjny. Jak dalej wyjaśnia, publikuje on artykuły o kontrowersyjnych treściach jak również klasyczne fake newsy. Na początku 2018r. portal został wykupiony przez HGA Media, wydawcę znanego Pikio.pl. Firma ta publikuje głównie artykuły life-stylowe, lecz postanowiła zagospodarować również prawicową część Internetu.

Z relacji Anny wynika, iż w pewnym momencie w Newswebie zatrudniono 24-letniego chłopaka, który zasłynął z reportażu BBC na temat jego komentarzy dotyczących rzekomej pedofilii wśród wyznawców Islamu. Tworzył on na Facebook.pl fanpage’e popierające prawicę i szkalujące lewicę, z których każdy miał ponad 40 tysięcy ,,polubień”. Tak powstała maszyna do dystrybucji fake newsów osiągająca zasięgi nawet do 7 milionów osób tygodniowo. Wabikiem były agresywne memy nawiązujące do polskiej polityki wewnętrznej. Anna relacjonuje: pracując w Newswebie miałam odnosić się do kwestii spornych w obecnej polityce zewnętrznej, tj. jak uchodźcy czy Trzecia Wojna Światowa. Wskazane było, aby tworzyły one klimat zagrożenia.

Pierwszą zasadą pracy na tego typu portalu było zadbanie o wysokie pozycjonowanie strony w wyszukiwarce internetowej Google.pl. W tym celu należało posługiwać się zwrotami w formie mianownika, a śródtytuły powinny mieć formę pytań, które użytkownicy Internetu zadają najczęściej tj. ,,Czy wybuchnie Trzecia Wojna Światowa?”. Drugą zasadą było zagwarantowanie, że czytelnik nie będzie pozostawiony z wątpliwościami co do wiarygodności tekstu po jego przeczytaniu. Teksty należało pisać pod tytuł, ,,kreatywnie naciągać” rzeczywistość i umiejętnie ,,bawić się” słowem.

Autorzy tekstów Newswebu określali siebie ,,korwinistami”. Niektóre z tekstów były pisane w sposób cyniczny. Choć nie popierali PIS-u to jednak pisali teksty faworyzujące tę partię, ze względu na większe poparcie społeczeństwa. Z dużym entuzjazmem pisali teksty rasistowskie, antyemigranckie itp. Wiele tekstów powstawało na podstawie artykułów innych prawicowych stron i artykułów zagranicznych, a także źródeł rosyjskich.

Nośnymi tematami był wybuch Trzeciej Wojny Światowej, Polexit, upadek Szwecji, bunt Ukraińców i inwazja Żydów na polską gospodarkę. Sugerowano, iż Niemcy w porozumieniu z Francją tworzą siły zbrojne, które miałyby za zadanie walczyć z siłami nieprzyjaznymi Unii Europejskiej, za jakie uważa się rządy PIS-u. Wmawiano, iż nie ma innego wyjścia dla Polski jak opuścić Unię Europejską wobec hipokryzji państw zachodnich tj. Francja, Niemcy i Wielka Brytania, które budują własne sieci sklepów spożywczych, aby opanować polską gospodarkę. Z kolei w kontekście Szwecji mówiono o ,,dyktacie poprawności politycznej” i przestępczości, a także o potencjalnym buncie islamskich imigrantów, którzy mieli rozpętać wojnę domową. Jeszcze inne artykuły prorokowały powtórkę tragedii jaka miała miejsce w Wołyniu na skutek buntu Ukraińców dopominających się o lepsze stawki i traktowanie w pracy. Także Żydzi, opisywani jako hermetyczne i interesowne środowisko, byli podejrzewani o próbę zdominowania naszej gospodarki i destabilizacji sytuacji politycznej w kraju. Polska wydawała również własnego fake newsa o szkodliwości szczepionek, które miały doprowadzić do śmierci Alfie’go Evansa. Informacja ta obiegła kilka krajów europejskich.

Drugim naszym gościem była Katarzyna Pruszkiewicz, która opowiedziała nam o swoim stażu na farmie trolli, gdzie łącznie pracowała pół roku. Firma Cat@Net jest agencją PR-ową z Wrocławia robiącą ,,dyskretny PR”. Jak relacjonuje Katarzyna, przez trzy tygodnie próbowała skontaktować się z firmą w odpowiedzi na ogłoszenie o pracę, a sama rozmowa rekrutacyjna i warunki umowy były bardzo niejasne.

Głównym zadaniem Katarzyny było stworzenie konta społeczno-politycznego na Twitterze i pozyskanie jak największej liczby ,,obserwujących”. Miało ono wyglądać na prywatne konto młodej dziewczyny z Warszawy zainteresowanej polityką i wyznającej tradycyjne wartości, a de facto było kontem trollerskim.

Jak twierdzi Katarzyna, Twitter jest albo ,,prawicowy” albo ,,lewicowy”, a ona miała za zadanie publikować treści przychylne prawej stronie sceny politycznej. W swoich postach faworyzowała publiczną telewizję TVP względem prywatnych stacji. Co więcej, wielokrotnie odwoływała się do strajku nauczycieli krytykując ich za utrudnianie kontynuowania nauki studentom, a także podważając ich argumenty o niezadowalających zarobkach.

Agencja PR-owa dostawała zlecenia od różnych osób i instytucji. Współpracowała z TVP mając za zadanie m.in. ,,wybielenie” ówczesnego prezesa TVP Jacka Kurskiego w związku z wypadkiem jego limuzyny. Innym razem dostała zlecenie zdyskredytowania dziennikarza, który oskarżał stację telewizyjną o mobbing. Ponadto miała aktywnie prowadzić promocję TVP zwracając uwagę na korzystne statystki oglądalności. Największym klientem agencji był jednak koncern militarny z Włoch. Zlecenie dotyczyło krytykowania w mediach decyzji zakupu amerykańskich samolotów F35 przez wojsko polskie. Praca ta wielokrotnie polegała na wklejeniu gotowych treści dostarczanych przez copywritera, w miejscach gdzie toczyła się dyskusja na dany temat. Innym niszowym klientem było Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków, która chciała zapobiec podwyżce VAT-u z 5 do 20%, z pozytywnym skutkiem.

Jak wynika z raportu firmy, miała ona zasięgi nawet do 3 mln osób w ciągu miesiąca. Dzięki umiejętnemu i systematycznemu oznaczaniu odpowiednich osób, na posty odpowiadali nawet poważni politycy i dziennikarze. Popularność w Internecie zdobywano poprzez prawicowe hasła tj. tradycjonalista, ,,bóg, honor, ojczyzna”, a także dodawanie biało-czerwonej flagi do postu. W celu uwiarygodnienia konta było ono osadzone w prywatnym życiu człowieka, który się pod nim podszywał, co nieraz trwało latami.

Jak dalej relacjonuje Katarzyna, Cat@net był podwykonawcą firmy ARTmedia, która zatrudniała do pracy zdalnej osoby niepełnosprawne nieposiadające odpowiednich kwalifikacji. Wiele osób pracowało tam charytatywnie, miało liberalne poglądy i nie utożsamiało się ze swoimi klientami. Jak twierdzi Katarzyna, przez cały czas pracy nie zauważyła by ktokolwiek miał wątpliwości co do sensu swojej pracy. W momencie, gdy odchodziła w firmie było 14 osób, które prowadziły 179 fake’owych kont.

Fake newsy i farmy trolii mają na celu spowodowanie zamieszania, paniki i strachu poprzez uniemożliwienie ludziom dostępu do wiarygodnych informacji. Jest to wynikiem publikowania fałszywych, nieraz sprzecznych ze sobą treści. W sposób jednostronny przedstawiają one ,,prawdę”, której zwykły czytelnik nie jest w stanie zweryfikować. Takie informacje często bazują na utrwalonych stereotypach religijnych i narodowościowych, jak również lękach społecznych. Przytaczanie zagranicznych źródeł ma na celu potwierdzenie powszechności danego poglądu i w konsekwencji jego uwiarygodnienie. Fake newsowe treści są skrojone pod konkretny profil czytelnika. Zazwyczaj są one skierowane do tych grup społecznych, które aktualnie liczebnie przeważają w społeczeństwie. W rezultacie uzyskują one większe poparcie, a firma cieszy się większym zyskiem finansowym czy przychylnością rządzącej partii politycznej. Udostępniane i podawane dalej w sposób bezrefleksyjny stają się sieciowymi wiralami i docierają do milinów odbiorców. Fake newsy i treści zmanipulowane są dziś zjawiskiem powszechnym i niezwykle szkodliwym. Wpływają na politykę, funkcjonowanie gospodarki i społeczeństwa, a także nasze życie osobiste, w tym poczucie bezpieczeństwa. Dlatego tak ważne jest by wprowadzić odpowiednie elementy w powszechnym systemie edukacji oraz organizować akcje społeczne mające na celu uświadamianie ludzi w kwestiach rozpoznawania i odpowiedniego reagowania na fakowe, przekłamane treści pojawiające się w przestrzeni publicznej.

Ewelina Horoszkiewicz

Absolwentka Zarządzania i Sinologii na Uniwersytecie Warszawskim. Studentka studiów magisterskich w ramach programu Contemporary China Studies na Uniwersytecie Renmin w Pekinie, gdzie zajmuje się przemianami politycznymi, gospodarczymi i społecznymi współczesnych Chin.

czytaj więcej

Coronavirus (COVID-19) outbreak and emerging contractual claims

With China one of the key players in the global supply chain, supplying major manufacturing companies with commodities, components and final products, the recent emerging outbreak of Coronavirus provides for a number of organizational as well as legal challenges.

Tydzień w Azji #148: Niemcy rozpychają się w Azji Centralnej

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Systemowy seksizm na Tokijskim Uniwersytecie Medycznym – niemal rok później

Mimo niezwykłego rozwoju w wielu dziedzinach Japonia wciąż pozostaje krajem, w którym rola kobiety bardzo często ogranicza się do dbania o domowe ognisko i wychowywanie dzieci, a władze wielu uczelni zdają się zapominać, że nie każda kobieta chce lub może zostać matką.

Azjatech #44: „Hełm motocyklowy” wykrywający gorączkę na odległość

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Azjatech #12: Przegrzanie chińskiego sektora technologicznego

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Forbes: Czy to nasza przyszłość? Japonia stawia na wzmocnienie bezpieczeństwa w gospodarce

Po latach zaniedbań władze Japonii opracowały sprytny plan, by bronić swojego bezpieczeństwa gospodarczego. Kontrola własności intelektualnej i technologicznej stała się priorytetem. Strategi ma przynieść wymierne korzyści i pomóc zachować przewagę nad konkurencją. Zwłaszcza chińską

Tydzień w Azji #70: Współpraca w ASEAN, a nie izolacja, gwarancją bezpieczeństwa żywieniowego

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich, tworzony we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

RP: Turkmenistan coraz mocniej pogrąża się w kryzysie

Optymistyczne prognozy dla gospodarek Azji Centralnej zdają się nie dotyczyć Turkmenistanu, którego polityka neutralności i izolacjonizmu doprowadziła do kryzysu. Aszchabad skutecznie blokuje informacje o stanie gospodarki, więc wszelkie analizy opierają się na danych szacunkowych.

Forbes: Najbogatszy Azjata zmienia swój biznes. Chce wejść do cyfrowej pierwszej ligi

Ta historia jest gotowym materiałem na filmową epopeję. Nie brakuje w niej sukcesu self-made mana, wielkiego talentu biznesowego braci i ich miłości, pozwalającej rozbudować rodzinną firmę w jeden z największych konglomeratów globu. A także późniejszej kłótni rodzeństwa i niszczącej konkurencji biznesowej.

Tydzień w Azji #176: Putin skutecznie kusi władców Turkmenistanu. Europa może mieć problem

Przegląd Tygodnia w Azji to zbiór najważniejszych informacji ze świata polityki i gospodarki państw azjatyckich mijającego tygodnia, tworzony przez analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

“Green growth” may well be more of the same

Witnessing the recent flurry of political activity amid the accelerating environmental emergency, from the Green New Deal to the UN climate summits to European political initiatives, one could be forgiven for thinking that things are finally moving forward.

Azjatech #104: Chiński fenomen wideo na rynku e-commerce pod lupą partii

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Rekrutacja do Szkoły Prawa i Gospodarki Chin na Wydziale Prawa i Administracji UW

Zachęcamy do aplikowania o przyjęcie do grona słuchaczy Szkoły Prawa i Gospodarki Chin WPiA UW. Jest to wyjątkowy roczny program, który pozwala na zdobycie podstawowej, interdyscyplinarnej wiedzy z zakresu chińskiego prawa, kultury, ekonomii i otoczenia biznesowego.

Statut Fundacji

Statut Fundacji INSTYTUT STUDIÓW AZJATYCKICH I GLOBALNYCH IM. MICHAŁA BOYMA z dnia 1 grudnia 2018 r., zmieniony oświadczeniem Fundatora z dnia 21 marca 2019 r.

RP: Kazachstan stawia na specjalne strefy ekonomiczne

Kazachstan systematycznie rozwija specjalne strefy ekonomiczne. Mają one wpływ na zróżnicowanie struktury gospodarki i aktualnie znajdują się już na obszarze całego wielkiego przecież kraju.

Szczyt think tanków 17+1 w Lublanie, czyli czy Polska ma strategię wobec Chin?

6. edycja szczytu think tanków dotycząca 17+1 odbyła się 4 września w słoweńskiej Ljubljanie. Została zorganizowana we współpracy Chińskiej Akademii Nauk Społecznych i IEDC Bled School of Management, który stawia sobie za cel kształtowanie kadry menedżerskiej z naciskiem na wymiar etyczny biznesu. W szczycie wzięli również udział Minister Edukacji i wicepremier Słowenii Jernej Pikalo oraz były prezydent kraju Danilo Turk.

Anna Grzywacz na konferencji pt. „Azja Południowo-Wschodnia jako region kontrastów – wyzwania i perspektywy”

Wydarzenie odbędzie się w formule on-line za pośrednictwem platformy Google Meet, w piątek 15 stycznia o godzinie 10:00.

Kurs podstaw języka chińskiego dla dorosłych

Jeżeli interesujesz się kulturą i językiem Chin, marzysz o rozpoczęciu nauki języka chińskiego i chciałabyś lub chciałbyś mile zaskoczyć partnera biznesowego o być może w końcu nadszedł TEN moment!

Polski program akceleracyjny na miarę Azji. Jakiego wsparcia potrzeba branży IT?

Analizujemy istniejące polskie rozwiązania i zestawiamy je z praktykami naszych bliższych i dalszych sąsiadów. Prezentujemy również konkretne wnioski dla Polski w zakresie stworzenia rodzimego akceleratora ukierunkowanego na Azję.

Rozwój sił desantowych Marynarki Wojennej Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej

Ważnym elementem chińskich sił morskich są okręty desantowe. Zapewniają one możliwość przerzutu sił lądowych do potencjalnego regionu działań oraz ich bezpośredniego wsparcia i zaopatrywania.

Azjatech #70: Chińscy producenci samochodów elektrycznych w starciu z Teslą

Azjatech to cotygodniowy przegląd najważniejszych informacji o innowacjach i technologii w krajach Azji, tworzony przez zespół analityków Instytutu Boyma we współpracy z Polskim Towarzystwem Wspierania Przedsiębiorczości.

Relacja Macieja Lipińskiego, analityka Instytutu Boyma, z trzeciej edycji International Seminar on Belt and Road Initiative and Energy Connectivity

Program obejmował również udział w VIII Globalnym Forum Bezpieczeństwa Energetycznego w Pekinie oraz Warsztacie Zrównoważonego Rozwoju Korporacyjnego i Innowacyjnego Zarządzania w Szanghaju.

Tydzień w Azji: Pandemia koronawirusa tłem kolejnego kryzysu w relacjach Pekin-Tajpej

Rozwój pandemii koronawirusa przyniósł nowe napięcia na linii Pekin-Tajpej. Jaki wpływ mają te niedawne wydarzenia na nastroje społeczne na wyspie?

Fake newsy i farmy trolli w służbie trzeciej wojny światowej: debata wokół dokumentu Superwizjer TVN i artykułu w Newsweeku

17 grudnia zapraszamy Państwa do wzięcia udziału w autorskiej debacie na podstawie reportaży wcieleniowych Anny Sobolewskiej i Katarzyny Pruszkiewicz.